Bước sang năm 2026, lĩnh vực kiểm toán xây dựng và kiểm toán độc lập đối mặt với nhiều thay đổi lớn về hành lang pháp lý. Việc cập nhật các quy định mới không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình quyết toán dự án mà còn tránh được những rủi ro pháp lý nghiêm trọng với mức xử phạt lên đến hàng tỷ đồng. Dưới đây là những nội dung trọng yếu mà các chủ đầu tư và nhà thầu cần đặc biệt lưu tâm để đảm bảo tính tuân thủ trong hoạt động kinh doanh.
Đối tượng bắt buộc kiểm toán báo cáo tài chính và quyết toán dự án
Trong năm 2026, các tiêu chí xác định doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc kiểm toán đã được siết chặt hơn. Doanh nghiệp cần chủ động rà soát quy mô để thực hiện ký kết hợp đồng kiểm toán đúng thời hạn. Theo Nghị định 90/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp được xác định là quy mô lớn khi thỏa mãn ít nhất 2 trong 3 tiêu chí sau:
| Tiêu chí xác định | Ngưỡng quy định | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tổng doanh thu năm | Trên 300 tỷ đồng | Căn cứ trên báo cáo tài chính năm trước |
| Tổng giá trị tài sản | Trên 100 tỷ đồng | Căn cứ trên bảng cân đối kế toán |
| Số lượng lao động | Trên 200 người | Bình quân năm tham gia bảo hiểm xã hội |
Đối với các dự án đầu tư, việc thực hiện kiểm toán xây dựng đối với báo cáo quyết toán dự án hoàn thành là yêu cầu bắt buộc đối với:
- Các dự án sử dụng vốn đầu tư công (ngân sách nhà nước).
- Các dự án quan trọng quốc gia, dự án nhóm A sử dụng vốn nhà nước ngoài đầu tư công.
- Các dự án PPP theo thỏa thuận trong hợp đồng dự án.
Quy định về hồ sơ lưu trữ và công khai báo cáo tài chính
Tính minh bạch là yếu tố cốt lõi trong các quy định pháp lý mới. Kể từ ngày 01/01/2026, Thông tư 99/2025/TT-BTC yêu cầu các doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc kiểm toán phải tuân thủ:
- Đính kèm báo cáo kiểm toán đầy đủ khi thực hiện công khai báo cáo tài chính định kỳ trên website hoặc các phương tiện thông tin đại chúng.
- Hồ sơ kiểm toán xây dựng và các chứng từ gốc liên quan phải được lưu giữ tại trụ sở chính tối thiểu 10 năm.
- Đảm bảo tính sẵn sàng của hồ sơ quản lý chất lượng và hồ sơ hoàn công để phục vụ công tác thanh tra bất ngờ.
Nâng cao vai trò kiểm toán nội bộ và kiểm soát chất lượng
Đối với các tập đoàn xây dựng lớn, việc xây dựng hệ thống kiểm toán nội bộ là bắt buộc. Doanh nghiệp cần tập trung vào các nhiệm vụ:
- Ban hành quy chế và quy trình kiểm toán nội bộ chi tiết cho mảng quản lý dự án.
- Lập kế hoạch kiểm toán nội bộ định kỳ hàng quý để kiểm soát chi phí công trình.
- Đảm bảo đơn vị cung cấp dịch vụ kiểm toán xây dựng bên ngoài tuân thủ đúng chuẩn mực kiểm soát chất lượng hiện hành.
Rủi ro xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kiểm toán
Nghị định 228/2025/NĐ-CP đã thiết lập mức phạt rất cao cho các hành vi sai phạm liên quan đến kiểm toán xây dựng. Các mức phạt tiền tối đa được quy định như sau:
- Đối với cá nhân vi phạm: Phạt tiền lên đến 1 tỷ đồng.
- Đối với tổ chức vi phạm: Phạt tiền lên đến 2 tỷ đồng.
Các hành vi thường bị xử phạt bao gồm: không giao kết hợp đồng kiểm toán đúng thời hạn, không thực hiện kiểm toán đối với báo cáo quyết toán dự án hoàn thành bắt buộc, hoặc công bố thông tin báo cáo đã kiểm toán sai lệch so với thực tế.
Trách nhiệm của doanh nghiệp kiểm toán và khách hàng
Mối quan hệ giữa doanh nghiệp và đơn vị cung cấp dịch vụ kiểm toán xây dựng được ràng buộc bởi các trách nhiệm pháp lý sau:
- Doanh nghiệp kiểm toán: Chịu trách nhiệm về tính trung thực, khách quan của ý kiến kiểm toán và bồi thường nếu gây thiệt hại do sai sót chuyên môn.
- Khách hàng (Chủ đầu tư/Nhà thầu): Phải cung cấp đầy đủ hồ sơ quyết toán, biên bản nghiệm thu, hồ sơ quản lý chất lượng và các giải trình cần thiết một cách kịp thời.
Cập nhật quy định mới về dự án đầu tư xây dựng và dự án ppp
Từ ngày 01/07/2026, Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 sẽ mang đến những thay đổi trọng yếu. Doanh nghiệp cần lưu ý:
- Quản lý chi phí: Áp dụng hệ thống định mức và đơn giá mới trong dự toán xây dựng.
- Công tác nghiệm thu: Quy trình nghiệm thu giai đoạn và nghiệm thu hoàn thành công trình được siết chặt hơn về mặt hồ sơ pháp lý.
- Kiểm toán dự án PPP: Việc kiểm toán xây dựng sẽ tập trung sâu hơn vào hiệu quả sử dụng vốn và phương án thu hồi vốn của nhà đầu tư.
Sự thay đổi trong bộ máy quản lý nhà nước
Kể từ tháng 03/2025, Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã hợp nhất. Điều này dẫn đến:
- Mọi thủ tục về đăng ký kế hoạch kiểm toán, nộp báo cáo quyết toán dự án sẽ quy về một đầu mối duy nhất tại Bộ Tài chính mới.
- Hệ thống biểu mẫu báo cáo tài chính và báo cáo kiểm toán xây dựng có sự điều chỉnh để phù hợp với cơ cấu quản lý mới.
Kết luận về công tác kiểm toán năm 2026
Tóm lại, năm 2026 là thời điểm các doanh nghiệp xây dựng cần nâng cao tinh thần thượng tôn pháp luật để thích ứng với hệ thống quy định mới. Việc thực hiện kiểm toán xây dựng không chỉ đơn thuần là hoàn thành nghĩa vụ báo cáo mà còn là công cụ giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro, minh bạch hóa tài chính và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn. Chủ động cập nhật các thay đổi từ Bộ Tài chính và Luật Xây dựng mới sẽ là chìa khóa để doanh nghiệp phát triển bền vững và tránh được những tổn thất kinh tế không đáng có.
Thông tin liên hệ Man – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: ma*@*****et.vn
Nội dung được kiểm duyệt bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên & CEO Man, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính..
Nguồn trích dẫn số liệu và căn cứ pháp lý
- Luật Kiểm toán độc lập số 67/2011/QH12 và Luật sửa đổi số 56/2024/QH15.
- Luật Xây dựng số 135/2025/QH15.
- Nghị định 90/2025/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết về đối tượng kiểm toán.
- Nghị định 228/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kiểm toán độc lập.
- Thông tư 99/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính về công khai báo cáo tài chính.
