Hoạt động xây dựng là lĩnh vực có tác động sâu rộng đến kinh tế, xã hội và an toàn cộng đồng. Để đảm bảo sự phát triển bền vững, Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 đã quy định hệ thống các nguyên tắc cốt lõi tại Điều 4. Việc nắm vững nguyên tắc hoạt động xây dựng 2025 không chỉ là nghĩa vụ tuân thủ mà còn là điều kiện tiên quyết để dự án được vận hành thuận lợi, tránh các sai phạm về quy hoạch và pháp lý trong kỷ nguyên quản lý số hóa hiện nay.

Vai trò của nguyên tắc hoạt động xây dựng trong quản lý dự án

Các nguyên tắc cơ bản đóng vai trò là kim chỉ nam cho mọi hành vi của các chủ thể tham gia dự án, từ cơ quan quản lý nhà nước đến các nhà thầu và chủ đầu tư. Việc thiết lập các nguyên tắc này giúp tạo ra một hành lang pháp lý thống nhất, đảm bảo tính dự báo và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên khi có tranh chấp xảy ra.

Sự thượng tôn các nguyên tắc này là cơ sở để thực thi các điểm mới luật xây dựng 2025 một cách nhất quán, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình quản trị rủi ro ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư. Khi các nguyên tắc được thực thi nghiêm túc, tính minh bạch của thị trường sẽ được nâng cao, tạo niềm tin cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Căn cứ pháp lý Điều 4 Luật Xây dựng 2025

Hệ thống nguyên tắc trong hoạt động xây dựng được quy định chi tiết tại Điều 4 của Luật Xây dựng số 135/2025/QH15. Văn bản luật này đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XV thông qua vào ngày 10 tháng 12 năm 2025 và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 07 năm 2026.

So với Luật Xây dựng 2014, các nguyên tắc mới tại Điều 4 đã được tinh gọn và tập trung hơn vào trách nhiệm giải trình của các chủ thể tham gia vào chuỗi giá trị xây dựng. Điều này giúp loại bỏ những chồng chéo trong quản lý hành chính và thúc đẩy sự chủ động của doanh nghiệp (Nguồn: Điều 4, Luật Xây dựng 135/2025/QH15).

Danh sách đầy đủ các nguyên tắc hoạt động xây dựng theo luật định

Để đảm bảo tính tra cứu chính xác và tuân thủ tuyệt đối, các cá nhân và đơn vị cần nắm rõ 06 nguyên tắc cốt lõi được quy định tại Điều 4 Luật 135/2025. Việc tuân thủ nguyên tắc hoạt động xây dựng 2025 là điều kiện bắt buộc để hồ sơ dự án được phê duyệt thông suốt qua các hệ thống dịch vụ công trực tuyến năm 2026.

Danh sách các nguyên tắc bao gồm:

• Bảo đảm đầu tư xây dựng công trình theo quy hoạch, thiết kế, bảo vệ cảnh quan, môi trường; phù hợp với điều kiện tự nhiên, đặc điểm văn hóa, xã hội của từng địa phương; kết hợp phát triển kinh tế – xã hội với quốc phòng, an ninh.
• Tuân thủ tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và quy định của pháp luật về sử dụng vật liệu xây dựng.
• Bảo đảm chất lượng, tiến độ, an toàn công trình, tính mạng, sức khỏe con người và tài sản; phòng, chống cháy, nổ; bảo trì công trình.
• Sử dụng tiết kiệm, hiệu quả vốn đầu tư, đất đai, tài nguyên, năng lượng; đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững, công trình xanh.
• Bảo đảm tính công khai, minh bạch, bình đẳng, không phân biệt đối xử; cải cách thủ tục hành chính trong hoạt động xây dựng.
• Phân định rõ chức năng quản lý nhà nước trong hoạt động xây dựng với chức năng quản lý của chủ đầu tư phù hợp với từng loại nguồn vốn sử dụng.

Nhóm nguyên tắc tuân thủ quy hoạch và giấy phép

Đây là nguyên tắc mang tính định hướng tiên quyết, yêu cầu mọi công trình khi khởi công phải phù hợp với quy hoạch xây dựng và quy hoạch đô thị đã được phê duyệt. Sự tuân thủ này đảm bảo sự đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và không làm phá vỡ không gian kiến trúc chung của khu vực.

Trong quá trình triển khai, các chủ đầu tư cần đặc biệt lưu tâm đến các nội dung trọng tâm sau:

• Công trình phải bám sát nội dung của giấy phép xây dựng được cấp, trừ các trường hợp đặc thù được miễn giấy phép theo quy định tại Điều 39 của luật này.
• Việc thực hiện đầu tư xây dựng phải bảo đảm sự kết nối đồng bộ hạ tầng giữa công trình dự án với khu vực xung quanh theo hồ sơ đã được thẩm định số hóa.
• Ưu tiên bảo tồn các giá trị di sản văn hóa và đặc điểm địa phương trong quá trình thiết kế và thi công để giữ gìn bản sắc dân tộc.

Nhóm nguyên tắc bảo đảm an toàn công trình và môi trường

An toàn sinh mạng và bảo vệ môi trường là những yếu tố được đặt ở mức ưu tiên cao nhất trong mọi nguyên tắc hoạt động xây dựng 2025. Các chủ thể phải có trách nhiệm ngăn ngừa rủi ro ngay từ khâu khảo sát địa chất cho đến khi hoàn thiện bàn giao đưa công trình vào sử dụng.

Các yêu cầu cụ thể của nhóm nguyên tắc này bao gồm:

• Đảm bảo an toàn tuyệt đối cho bản thân công trình xây dựng và các công trình lân cận, không gây ảnh hưởng tiêu cực đến tính mạng và tài sản của cộng đồng dân cư.
• Thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng chống cháy nổ và xây dựng kịch bản ứng phó với các sự cố thiên tai theo tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia mới nhất.
• Tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn về bảo vệ môi trường, xử lý triệt để chất thải xây dựng và áp dụng các công nghệ giảm thiểu ô nhiễm tiếng ồn, bụi bẩn tại công trường.

Nhóm nguyên tắc quản lý chất lượng và nguồn lực đầu tư

Trong bối cảnh nền kinh tế có nhiều biến động về chi phí tài nguyên, việc quản lý hiệu quả nguồn vốn và nguyên vật liệu trở thành nguyên tắc sống còn. Luật Xây dựng 2025 yêu cầu các chủ thể phải tối ưu hóa năng lực sản xuất và tiết giảm lãng phí trong mọi khâu.

Dưới đây là bảng phân tích về sự chuyển hóa từ các nguyên tắc pháp lý sang hệ quả quản lý thực tế nhằm giúp doanh nghiệp dễ dàng áp dụng:

Cần lưu ý rằng việc thực hiện đúng các chỉ tiêu này sẽ là căn cứ pháp lý quan trọng khi cơ quan chức năng tiến hành thanh tra hoặc kiểm toán dự án. Đặc biệt đối với các nguồn vốn có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước, tính minh bạch trong quản lý nguồn lực luôn được đặt lên hàng đầu.

Phân biệt nguyên tắc hoạt động xây dựng và chính sách của Nhà nước

Nhiều doanh nghiệp và người hành nghề thường có sự nhầm lẫn giữa nguyên tắc (nghĩa vụ bắt buộc tuân thủ) và chính sách (định hướng khuyến khích hỗ trợ). Việc phân định rõ ràng hai khái niệm này giúp doanh nghiệp xác định đúng lộ trình đầu tư và tuân thủ.

Sự khác biệt cơ bản được thể hiện như sau:

• Nguyên tắc hoạt động xây dựng 2025 (Điều 4): Đây là các quy chuẩn bắt buộc chung cho mọi dự án. Bất kỳ hành vi vi phạm nào cũng sẽ bị xử lý theo các chế tài nghiêm khắc của pháp luật hiện hành.
• Chính sách phát triển của Nhà nước: Là các định hướng mang tính hỗ trợ và ưu đãi, ví dụ như ưu đãi thuế cho công trình xanh, hỗ trợ chuyển đổi số hay khuyến khích áp dụng mô hình BIM. Nhà nước khuyến khích doanh nghiệp thực hiện nhưng không mang tính cưỡng chế đối với mọi loại hình công trình.

Rủi ro pháp lý khi vi phạm nguyên tắc xây dựng

Việc hiểu sai hoặc cố tình làm trái các nguyên tắc hoạt động xây dựng 2025 sẽ dẫn đến những hệ lụy pháp lý cực kỳ nghiêm trọng. Điều này không chỉ gây thiệt hại lớn về tài chính mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín và năng lực hành nghề của đơn vị trên hệ thống dữ liệu quốc gia.

Để đảm bảo tuân thủ tuyệt đối và vận hành dự án an toàn, các doanh nghiệp nên thực thi các khuyến nghị sau:

• Chủ động đối chiếu hồ sơ dự án với bảng giải thích từ ngữ luật xây dựng 2025 tại Điều 3 để đảm bảo thuật ngữ và bản chất công việc luôn đồng nhất với nguyên tắc luật.
• Thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ chuyên nghiệp để giám sát việc tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật và an toàn môi trường ngay tại hiện trường thi công.
• Thường xuyên cập nhật dữ liệu quy hoạch vùng và các thông tư hướng dẫn thi hành mới nhất để điều chỉnh hoạt động dự án kịp thời.

Sự chủ động trong việc am hiểu và vận dụng đúng các nguyên tắc cơ bản sẽ tạo ra nền tảng pháp lý vững chắc, giúp chủ đầu tư tự tin triển khai các dự án quy mô lớn mà không lo ngại về các rủi ro thanh tra sau này.

Kết luận về nguyên tắc hoạt động xây dựng 2025

Hệ thống nguyên tắc tại Điều 4 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 chính là bộ khung thép bảo vệ tính minh bạch và an toàn cho toàn ngành xây dựng Việt Nam. Việc tuân thủ nguyên tắc hoạt động xây dựng 2025 không chỉ giúp dự án về đích đúng tiến độ mà còn là minh chứng rõ nét cho năng lực quản trị và sự chuyên nghiệp của doanh nghiệp trong kỷ nguyên xây dựng hiện đại 2026.

Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network

• Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
• Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
• Email: ma*@*****et.vn

Các dịch vụ khác

• Kiểm toán: Dịch vụ Kiểm Toán, Dịch vụ Kiểm toán xây dựng, Dịch vụ kiểm toán BCTC
• Kế toán và Thuế: Dịch vụ kế toán thuế, Báo cáo thuế, Tư vấn Chuyển giá. Dịch Vụ Kế Toán Thuế, Dịch vụ báo cáo thuế, Dịch vụ Chuyển Giá, Dịch Vụ Giao Dịch Liên Kết
• Pháp lý: Dịch vụ giấy phép lao động, Dịch vụ chứng nhận đăng ký kinh doanh, Giấy Chứng Nhận Đầu Tư 
• Khác: Dịch vụ Chuyển Giá, Dịch Vụ Giao Dịch Liên Kết, Dịch vụ Tư vấn Hoạt động Doanh nghiệp

Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.