Trong hoạt động quản lý dự án xây dựng sử dụng ngân sách nhà nước, công tác giải ngân và quyết toán đóng vai trò cốt lõi quyết định tiến độ cũng như tính pháp lý của toàn bộ công trình. Để chuẩn hóa quy trình này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 99/2021/NĐ-CP quy định chi tiết về quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công.

Tuy nhiên, trước những biến động thực tế và sự ra đời của các văn bản pháp luật mới, nhiều chủ đầu tư và ban quản lý dự án đang đứng trước câu hỏi liệu Nghị định 99/2021/NĐ-CP còn hiệu lực thi hành đầy đủ hay không, đồng thời các quy định chuyển tiếp sẽ ảnh hưởng như thế nào đến công tác tài chính của đơn vị.

Nghị định 99/2021/NĐ-CP là gì

Nghị định 99/2021/NĐ-CP là văn bản quy phạm pháp luật do Chính phủ ban hành ngày 11 tháng 11 năm 2021 và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2022. Đây được xem là hành lang pháp lý tối quan trọng, trực tiếp tháo gỡ nhiều nút thắt trong khâu kiểm soát thanh toán qua hệ thống Kho bạc Nhà nước.

Mục tiêu ban hành của nghị định này là hướng đến việc chuẩn hóa các quy trình giải ngân vốn đầu tư công, phân định rõ ràng quyền hạn và nghĩa vụ của các bên tham gia, đồng thời tăng cường tính minh bạch, chống thất thoát lãng phí ngân sách ở tất cả các giai đoạn đầu tư. Toàn bộ nội dung của văn bản này được xây dựng thống nhất và đồng bộ với các quy định tối cao của Luật Đầu tư công hiện hành.

Nội dung chính của Nghị định 99/2021/NĐ-CP

Quy định về quản lý thanh toán vốn đầu tư công

Nghị định tập trung tái cấu trúc hệ thống kiểm soát dòng vốn qua Kho bạc Nhà nước với hai cơ chế vận hành song song là thanh toán trước, kiểm soát sau và kiểm soát trước, thanh toán sau.

Việc phân chia này giúp các dự án có hồ sơ rõ ràng được giải ngân nhanh chóng trong vòng 01 ngày làm việc, trong khi các khoản thanh toán phức tạp hơn sẽ được thẩm tra kỹ lưỡng trong thời hạn tối đa 03 ngày làm việc. Hệ thống hồ sơ, chứng từ gửi đến Kho bạc Nhà nước cũng được tối giản hóa đáng kể, mở đường cho việc nộp hồ sơ dịch vụ công trực tuyến.

Nguyên tắc cấp phát và thanh toán vốn

Vấn đề tạm ứng và bảo lãnh tạm ứng luôn là điểm nóng dễ xảy ra sai sót pháp lý trong thực tiễn xây dựng. Nghị định quy định mức tạm ứng tối đa không vượt quá 30% giá trị hợp đồng đối với các công việc thực hiện thông qua hợp đồng xây dựng, trừ trường hợp đặc biệt được người quyết định đầu tư cho phép.

Đáng chú ý, nghị định quy định rõ các trường hợp bắt buộc phải có bảo lãnh tạm ứng đối với khoản tạm ứng có giá trị trên 1 tỷ đồng, đồng thời nêu cụ thể danh sách các trường hợp được miễn bảo lãnh để giảm bớt gánh nặng tài chính cho nhà thầu trong giai đoạn đầu khởi công.

Quy định quyết toán dự án hoàn thành

Giai đoạn kết thúc dự án yêu cầu sự chuẩn xác tuyệt đối về mặt hồ sơ và số liệu nghiệm thu thực tế. Nghị định quy định rõ ràng thời hạn lập báo cáo quyết toán dự án hoàn thành kể từ ngày công trình bàn giao đưa vào sử dụng.

Quy trình này đòi hỏi chủ đầu tư phải chủ động lựa chọn đơn vị thực hiện dịch vụ kiểm toán công trình xây dựng độc lập để soát xét toàn bộ chi phí thực tế phát sinh, bảo đảm tính hợp pháp của tổng mức đầu tư trước khi trình nộp lên cơ quan chủ trì thẩm tra quyết toán của cấp có thẩm quyền.

Trách nhiệm của cơ quan quản lý và chủ đầu tư

Bên cạnh việc định hình quy trình kỹ thuật, nghị định phân định rõ ranh giới trách nhiệm của các bộ, cơ quan trung ương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và trực tiếp là chủ đầu tư.

Chủ đầu tư chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của khối lượng nghiệm thu và đơn giá áp dụng. Nếu xảy ra tình trạng chậm trễ trong việc lập hồ sơ quyết toán hoặc không tích cực đôn đốc thu hồi vốn tạm ứng quá hạn, người đứng đầu đơn vị sẽ phải đối mặt với các chế tài xử lý nghiêm khắc từ cơ quan thanh tra nhà nước.

Nghị định 99/2021/NĐ-CP còn hiệu lực không?

Tính đến thời điểm hiện nay, tình trạng pháp lý và hiệu lực của Nghị định 99/2021/NĐ-CP đang nhận được sự quan tâm rất lớn từ cộng đồng doanh nghiệp xây dựng và ban quản lý dự án. Việc chuyển đổi mô hình quản lý đầu tư công đòi hỏi hệ thống văn bản quy phạm pháp luật phải liên tục cập nhật để theo kịp thực tế.

Hiện nay, Nghị định 99/2021/NĐ-CP đã có những phần nội dung bị thay đổi, điều chỉnh hoặc bãi bỏ bởi các văn bản pháp lý mới hơn do Chính phủ ban hành nhằm đơn giản hóa tối đa các thủ tục hành chính.

Cụ thể, các quy định chuyển tiếp được áp dụng chặt chẽ để bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho các dự án đã nộp hồ sơ thanh toán trước ngày các quy định mới có hiệu lực thi hành, tránh làm đứt gãy tiến độ giải ngân của các công trình trọng điểm. Do đó, một số phần của nghị định này đã được cập nhật bởi văn bản thay thế nghị định 99 mới nhất.

Nghị định 254/2025/NĐ-CP thay thế những gì?

Sự ra đời của Nghị định 254/2025/NĐ-CP đánh dấu một bước chuyển đổi mạnh mẽ trong tư duy quản lý chi phí đầu tư công theo hướng hậu kiểm và phân quyền toàn diện. Để giúp các doanh nghiệp và chủ đầu tư có cái nhìn đối chiếu trực quan, các chuyên gia từ MAN – Master Accountant Network đã tổng hợp những thay đổi cốt lõi giữa hai văn bản này.

Sự khác biệt chủ yếu tập trung vào các tiêu chí kiểm soát hồ sơ giải ngân và thời hạn quyết toán nhằm giảm tải áp lực hành chính cho cơ quan kiểm soát chi của Bộ Tài chính. Dưới đây là bảng so sánh cụ thể các điểm đổi mới quan trọng giữa hai nghị định:

Việc nắm vững những nội dung so sánh này giúp bộ phận tài chính và kế toán của các ban quản lý dự án chủ động điều chỉnh quy trình nộp hồ sơ, tránh tình trạng bị Kho bạc Nhà nước trả lại chứng từ do áp dụng sai biểu mẫu của thời kỳ chuyển tiếp.

Đối tượng áp dụng của Nghị định 99/2021/NĐ-CP

Nghị định định vị rõ ràng các nhóm chủ thể phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về giải ngân và thanh quyết toán vốn đầu tư công. Nhóm đối tượng này bao gồm các cơ quan nhà nước được giao quản lý dự án, các ban quản lý dự án chuyên trách, các doanh nghiệp và nhà thầu ký kết hợp đồng xây dựng sử dụng nguồn ngân sách nhà nước.

Bên cạnh đó, hệ thống Kho bạc Nhà nước ở các cấp cũng là đối tượng chịu sự điều chỉnh trực tiếp khi thực hiện chức năng kiểm soát chi và giải ngân dòng vốn đầu tư từ ngân sách.

Tải Nghị định 99/2021/NĐ-CP PDF ở đâu

Để phục vụ cho công tác đối chiếu chứng từ và chuẩn bị cho hoạt động thanh tra, kiểm toán, việc tiếp cận nguồn văn bản PDF chuẩn xác là yêu cầu bắt buộc. Người dùng có thể dễ dàng tìm kiếm và tải Nghị định 99/2021/NĐ-CP PDF chính thức thông qua Cổng thông tin điện tử Chính phủ hoặc Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật do Bộ Tư pháp quản lý.

Ngoài ra, các trang thông tin uy tín về luật như Thư Viện Pháp Luật hay LuatVietnam cũng cung cấp đầy đủ bản PDF đính kèm lược đồ hiệu lực và các văn bản sửa đổi, bổ sung liên quan để thuận tiện cho việc tra cứu hệ thống.

Câu hỏi thường gặp về Nghị định 99/2021/NĐ-CP

Xem thêm bài viết: Hồ sơ quyết toán công trình xây dựng

Kết luận

Tóm lại, việc thấu hiểu sâu sắc các điều khoản quy định tại Nghị định 99/2021/NĐ-CP cũng như tiến trình chuyển tiếp sang Nghị định 254/2025/NĐ-CP là chìa khóa giúp các đơn vị chủ đầu tư tối ưu hóa tốc độ giải ngân dự án xây dựng.

Để hạn chế tối đa các sai sót pháp lý dẫn đến xuất toán khi cơ quan kiểm toán vào cuộc, sự hỗ trợ từ các tổ chức tư vấn chuyên sâu như MAN – Master Accountant Network sẽ mang lại sự an tâm tuyệt đối về mặt hồ sơ kế toán xây dựng cho doanh nghiệp.