Ngày 20/05/2026, Bộ Xây dựng ban hành Thông tư 24/2026/TT-BXD nhằm phân cấp, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính trong các lĩnh vực đăng kiểm, đường bộ, đường sắt và quy hoạch đô thị, nông thôn. Thông tư này chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/06/2026, mang đến những chuyển dịch quan trọng trong cách thức vận hành và quản lý tại địa phương.

Thông tư 24/2026/TT-BXD là gì?

Thông tư 24/2026/TT-BXD là văn bản quy phạm pháp luật đa ngành, đóng vai trò là “chìa khóa” trong lộ trình tinh gọn bộ máy hành chính nhà nước. Văn bản này không chỉ sửa đổi các thông tư chuyên ngành trước đó mà còn xác lập một tư duy quản lý mới: chuyển giao quyền lực từ trung ương về địa phương, đồng thời đẩy mạnh số hóa quy trình.

Thông số pháp lý cốt lõi:

• Số hiệu văn bản: 24/2026/TT-BXD.
• Cơ quan ban hành: Bộ Xây dựng.
• Ngày ký ban hành: 20/05/2026.
• Người ký: Thứ trưởng Nguyễn Xuân Sang (ký thay Bộ trưởng).
• Văn bản căn cứ: Nghị định số 33/2025/NĐ-CP và Nghị quyết số 24/2026/NQ-CP của Chính phủ.

Phạm vi điều chỉnh của thông tư bao quát các thủ tục liên quan đến đăng kiểm thủy nội địa, kiểm định xe cơ giới, vận tải đường bộ, quản lý bến phà, khai thác vận tải đường sắt và cung cấp thông tin quy hoạch đô thị. Đối tượng áp dụng trực tiếp là các doanh nghiệp vận tải, đơn vị đăng kiểm, nhà đầu tư bất động sản và các cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương. Mục tiêu cốt lõi của thông tư là giải quyết tình trạng tồn đọng hồ sơ, xóa bỏ các rào cản hành chính không cần thiết.

Tổng quan hiệu lực và phạm vi áp dụng

Để đảm bảo tính đồng bộ và tránh đứt gãy hệ thống dịch vụ công, lộ trình hiệu lực của Thông tư 24/2026/TT-BXD được chia thành hai giai đoạn rõ rệt:

• Giai đoạn 1 (Từ ngày 01/06/2026): Áp dụng đối với các nội dung sửa đổi thuộc Chương I đến Chương VI và Chương IX. Phạm vi bao gồm: đăng kiểm phương tiện thủy nội địa, kiểm định xe cơ giới, đánh giá COP (kiểm tra chất lượng lắp ráp xe), vận tải đường bộ, quản lý bến phà và cung cấp thông tin quy hoạch.
• Giai đoạn 2 (Từ ngày 01/07/2026): Áp dụng đối với các nội dung thuộc Chương VII và Chương VIII, liên quan trực tiếp đến quản lý hoạt động và hạ tầng đường sắt.

Việc phân kỳ này giúp các đơn vị quản lý tại địa phương có thời gian chuẩn bị nguồn lực, đặc biệt là trong lĩnh vực đường sắt vốn đòi hỏi tính an toàn và kỹ thuật khắt khe.

Những lĩnh vực được sửa đổi bởi Thông tư 24/2026/TT-BXD

Thông tư tiến hành điều chỉnh nội dung của nhiều văn bản trước đây, phân quyền triệt để về cho Sở Xây dựng và UBND cấp tỉnh.

Chương	Lĩnh vực chuyên biệt	Nội dung thay đổi cốt lõi
I	Đăng kiểm thủy nội địa	Đơn giản hóa hồ sơ, đặc cách đăng kiểm viên có kinh nghiệm
II	Đăng kiểm xe cơ giới	Phân cấp cho Sở Xây dựng đánh giá, cấp phép hoạt động
III	Kiểm định, cải tạo xe	Rút ngắn thời gian cấp giấy chứng nhận
IV	Chứng nhận lắp ráp xe	Quy định chặt chẽ thời gian đánh giá COP
V	Vận tải đường bộ, bến bãi	Sở Xây dựng công bố bến xe đưa vào khai thác
VI	Vận hành bến phà	Rút ngắn thời gian phê duyệt quy trình
VII	Khai thác vận tải đường sắt	Phân cấp thẩm quyền cấp Giấy phép lái tàu về UBND tỉnh
VIII	Hạ tầng đường sắt	UBND tỉnh cấp phép xây dựng/bãi bỏ đường ngang
IX	Quy hoạch đô thị	Rút ngắn thời gian cung cấp thông tin quy hoạch còn 03 ngày

Nhìn chung, điểm chung của toàn bộ các lĩnh vực sửa đổi trong Thông tư 24/2026/TT-BXD là việc chuyển dịch mạnh mẽ thẩm quyền từ cơ quan trung ương về cơ quan quản lý tại địa phương. Việc này không chỉ giúp cắt giảm thủ tục hành chính mà còn tối ưu hóa thời gian xử lý hồ sơ thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin. Các cơ quan quản lý địa phương giờ đây có quyền chủ động hơn trong việc giải quyết các vấn đề phát sinh, trong khi doanh nghiệp cũng tiếp cận được các dịch vụ công nhanh chóng hơn thông qua việc rút ngắn thời gian chờ đợi và giảm bớt các đầu mối giao dịch không cần thiết.

5 thay đổi quan trọng nhất doanh nghiệp cần biết

1. Phân cấp triệt để cho UBND cấp tỉnh

Đây là thay đổi lớn nhất về mặt tư duy quản lý. Trước đây, nhiều thủ tục về đường sắt (cấp phép lái tàu, đăng ký phương tiện) đều tập trung về Cục Đường sắt Việt Nam. Thông tư 24/2026/TT-BXD giao quyền chủ động cho UBND cấp tỉnh. Điều này giúp địa phương xử lý nhanh chóng các điểm đen giao thông và các dự án cải tạo hạ tầng đường sắt trên địa bàn mà không phải chờ đợi phê duyệt từ trung ương.

2. Sở Xây dựng trực tiếp quản lý đăng kiểm và bến bãi

Sở Xây dựng thay thế vai trò của các cơ quan trung ương trong việc đánh giá và cấp phép hoạt động kiểm định xe cơ giới, kiểm định khí thải mô tô và công bố hoạt động bến xe khách. Sự thay đổi này yêu cầu doanh nghiệp cần làm việc chặt chẽ với Sở Xây dựng địa phương thay vì các đầu mối cũ, giúp giảm thiểu thời gian đi lại và tạo sự liên kết chặt chẽ trong quản lý tại chỗ.

3. Số hóa toàn diện quy trình hành chính

Thông tư ưu tiên sử dụng văn bản điện tử có giá trị pháp lý tương đương bản giấy. Kết quả giải quyết thủ tục được trả qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc ứng dụng VNeID. Điều này không chỉ tiết kiệm giấy tờ mà còn tạo sự minh bạch trong quá trình theo dõi trạng thái hồ sơ của doanh nghiệp.

4. Rút ngắn thời gian xử lý thủ tục

Thời gian xử lý hồ sơ hành chính được cắt giảm từ 30% đến 50%. Các thủ tục như cấp giấy chứng nhận cải tạo xe, cung cấp thông tin quy hoạch hay phê duyệt quy trình vận hành bến phà đều có thời hạn ấn định cụ thể, buộc cơ quan hành chính phải làm việc theo đúng tiến độ đề ra.

5. Cơ chế chuyển tiếp linh hoạt trong 24 tháng

Hiểu rõ sự khác biệt về nguồn lực giữa các địa phương, thông tư đưa ra cơ chế chuyển tiếp 24 tháng. Trong thời gian này, Cục Đường sắt Việt Nam vẫn tiếp tục hỗ trợ thực hiện các thủ tục nếu địa phương chưa đủ điều kiện nhân sự hoặc hạ tầng, đảm bảo dịch vụ công không bị đứt gãy.

Điểm mới về đăng kiểm viên và kiểm định phương tiện

Cơ chế đặc cách công nhận đăng kiểm viên đường thủy nội địa

Thủ tục công nhận đăng kiểm viên hạng III đã được nới lỏng dựa trên năng lực thực tế. Đối với người có trên 3 năm kinh nghiệm, thời gian thực tập nghiệp vụ chỉ còn tối thiểu 03 tháng. Đặc biệt, các đăng kiểm viên tàu biển hoặc đăng kiểm viên thuộc tổ chức quốc tế thành viên IACS đang còn hiệu lực chứng chỉ sẽ được công nhận ngang sang đăng kiểm viên phương tiện thủy nội địa Hạng I hoặc Hạng II.

Hồ sơ công nhận đăng kiểm viên gồm những gì? Theo quy định mới, hồ sơ công nhận đăng kiểm viên bao gồm:

• Giấy đề nghị công nhận đăng kiểm viên.
• Lý lịch chuyên môn (có xác nhận của đơn vị công tác).
• Các văn bằng, chứng chỉ đào tạo phù hợp.
• Báo cáo chi tiết về kết quả thực tập nghiệp vụ tại đơn vị đăng kiểm.

Quy trình cấp giấy phép kiểm định xe cơ giới

Sở Xây dựng chủ trì việc kiểm tra thực tế cơ sở đăng kiểm trong vòng 08 ngày làm việc. Nếu kết quả đánh giá đạt yêu cầu, Giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động được cấp trong vòng 02 ngày làm việc. Doanh nghiệp cần rà soát kỹ hồ sơ điều kiện cơ sở vật chất ngay từ lần đầu để tránh việc Sở Xây dựng từ chối hồ sơ vì không đạt các tiêu chuẩn hạ tầng mới.

Đánh giá COP và cấp chứng nhận kiểu loại sản phẩm

Thời gian cấp Giấy chứng nhận kiểu loại sản phẩm sau khi đạt COP là 02 ngày làm việc. Giấy chứng nhận này có hiệu lực 36 tháng, giúp giảm áp lực tái cấp phép liên tục cho doanh nghiệp sản xuất và lắp ráp phương tiện.

Đẩy mạnh trả kết quả điện tử trong thủ tục hành chính

Thông tư 24/2026/TT-BXD đánh dấu bước chuyển mình quan trọng khi quy định rõ việc trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính dưới dạng điện tử. Các thủ tục được ưu tiên thực hiện theo hình thức này bao gồm: công nhận đăng kiểm viên, phê duyệt quy trình vận hành bến phà và cung cấp thông tin quy hoạch.

Việc nhận kết quả qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc thông qua ứng dụng VNeID giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí hành chính. Kết quả bản điện tử này có giá trị pháp lý tương đương bản giấy, giúp các cơ quan quản lý và doanh nghiệp dễ dàng lưu trữ, tra cứu và xác thực thông tin. Đây là giải pháp hữu hiệu nhằm giảm thiểu thủ tục rườm rà, hạn chế sai sót trong quá trình luân chuyển hồ sơ truyền thống.

Phân cấp quản lý đường sắt cho UBND cấp tỉnh

Việc chuyển quyền cấp, cấp lại, thu hồi Giấy phép lái tàu về UBND cấp tỉnh là bước đi táo bạo nhằm tối ưu hóa công tác quản lý đường sắt địa phương.

• Đăng ký phương tiện đường sắt: UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm quản lý đăng ký phương tiện đường sắt quốc gia, địa phương và chuyên dùng đi qua địa bàn.
• Cấp phép đường ngang: Chủ tịch UBND cấp tỉnh có quyền quyết định xây dựng mới, nâng cấp, cải tạo hoặc bãi bỏ các đường ngang công cộng hoặc chuyên dùng.
• Điều khoản chuyển tiếp: Tại những địa phương chưa có đủ bộ máy, Cục Đường sắt Việt Nam vẫn duy trì hỗ trợ trong tối đa 24 tháng. Doanh nghiệp đường sắt cần liên hệ trực tiếp với cơ quan hành chính địa phương để nắm rõ lộ trình bàn giao này.

Quy định mới về cung cấp thông tin quy hoạch

Việc cung cấp thông tin quy hoạch đô thị, nông thôn hiện nay được ấn định tối đa 03 ngày làm việc. Cơ quan chuyên môn có trách nhiệm trả kết quả (văn bản, vị trí lô đất, bản vẽ hồ sơ cắm mốc) qua email hoặc hệ thống điện tử. Cơ quan chuyên môn có trách nhiệm cung cấp thông tin trong thời hạn 03 ngày làm việc theo quy định của Thông tư. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp bất động sản trong việc tra cứu dữ liệu pháp lý lô đất một cách minh bạch.

Bảng so sánh thời gian giải quyết thủ tục

Việc nắm rõ thời hạn mới giúp doanh nghiệp tối ưu hóa kế hoạch kinh doanh và không bị động khi làm việc với cơ quan nhà nước.

Thủ tục hành chính	Thời gian xử lý mới
Cấp phép kiểm định xe	02 ngày làm việc
Kiểm tra thực tế cơ sở đăng kiểm	08 ngày làm việc
Cấp lại giấy chứng nhận cải tạo xe	01 – 1,5 ngày làm việc
Cung cấp thông tin quy hoạch	03 ngày làm việc
Phê duyệt quy trình vận hành bến phà	07 ngày làm việc

Điều khoản chuyển tiếp doanh nghiệp cần lưu ý

Để đảm bảo quyền lợi, các doanh nghiệp cần chú ý các quy định chuyển tiếp dưới đây:

• Hồ sơ đã nộp trước ngày 01/06/2026: Tiếp tục được giải quyết theo quy định tại thời điểm tiếp nhận mà không yêu cầu làm lại thủ tục từ đầu.
• Đối với các địa phương chưa đủ điều kiện: Trong tối đa 24 tháng kể từ ngày Luật Đường sắt 2025 có hiệu lực, Cục Đường sắt Việt Nam tiếp tục hỗ trợ nếu có văn bản đề nghị từ UBND tỉnh. Doanh nghiệp cần chủ động liên hệ với cơ quan quản lý tại địa phương để xác nhận tình trạng sẵn sàng của bộ máy hành chính trước khi nộp hồ sơ.

Thông tư 24/2026/TT-BXD tác động thế nào đến doanh nghiệp?

Đối với doanh nghiệp đăng kiểm

Sự phân cấp giúp các trung tâm đăng kiểm linh hoạt hơn trong việc phối hợp với Sở Xây dựng tại chỗ, tuy nhiên, tiêu chuẩn kiểm tra thực tế đòi hỏi các trung tâm phải duy trì tình trạng vận hành ổn định, không để xảy ra sai sót kỹ thuật.

Đối với doanh nghiệp vận tải

Thời gian cấp phép, cải tạo xe được rút ngắn đáng kể giúp các doanh nghiệp vận tải đường bộ giảm thiểu thời gian “chết” của phương tiện, tăng hiệu suất khai thác.

Đối với doanh nghiệp đường sắt

Việc UBND tỉnh nắm quyền quản lý đường ngang và cấp phép lái tàu đòi hỏi các doanh nghiệp đường sắt phải cập nhật bộ quy tắc làm việc với các cơ quan hành chính địa phương, thay vì chỉ làm việc với Cục Đường sắt như trước kia.

Đối với chủ đầu tư bất động sản

Việc nhận thông tin quy hoạch trong 03 ngày làm việc tạo sự minh bạch cực lớn cho các thương vụ giao dịch bất động sản, giảm bớt rủi ro pháp lý cho nhà đầu tư khi tra cứu hồ sơ quy hoạch.

Câu hỏi thường gặp về Thông tư 24/2026/TT-BXD

Thông tư 24/2026/TT-BXD có hiệu lực từ khi nào?

Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 01/06/2026. Riêng các quy định về quản lý đường sắt (Chương VII và Chương VIII) có hiệu lực từ ngày 01/07/2026.

Ai là đối tượng chịu tác động lớn nhất của Thông tư 24/2026/TT-BXD?

Các doanh nghiệp vận tải, trung tâm đăng kiểm, đơn vị vận hành bến xe, bến phà, doanh nghiệp đường sắt và các chủ đầu tư dự án bất động sản.

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được phân cấp những nhiệm vụ gì mới?

UBND cấp tỉnh được giao thẩm quyền cấp giấy phép lái tàu, cấp đăng ký phương tiện đường sắt, quyết định cấp phép xây dựng hoặc bãi bỏ các đường ngang công cộng.

Thời gian cung cấp thông tin quy hoạch theo quy định mới là bao lâu?

Cơ quan chuyên môn có trách nhiệm cung cấp thông tin trong tối đa 03 ngày làm việc kể từ khi nhận đơn hợp lệ.

Đăng kiểm viên tàu biển có được công nhận thẳng sang đăng kiểm thủy nội địa không?

Có. Đăng kiểm viên tàu biển hoặc thuộc tổ chức quốc tế IACS còn hiệu lực chứng chỉ sẽ được đặc cách công nhận sang đăng kiểm viên thủy nội địa Hạng I hoặc Hạng II.

Giấy chứng nhận kiểu loại sản phẩm xe cơ giới có hiệu lực bao lâu?

Giấy chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường kiểu loại sản phẩm được cấp có hiệu lực trong thời hạn 36 tháng kể từ ngày cấp.

Khi nào Cục Đường sắt Việt Nam vẫn tiếp tục giải quyết thủ tục đăng ký tàu, giấy phép lái tàu?

Trong trường hợp UBND cấp tỉnh chưa đủ điều kiện, Cục Đường sắt Việt Nam sẽ hỗ trợ thực hiện trong thời gian tối đa 24 tháng kể từ khi Luật Đường sắt 2025 có hiệu lực.

Có thể nhận kết quả giải quyết hồ sơ thủ tục hành chính bằng bản điện tử không?

Có. Thông tư ưu tiên trả kết quả bản điện tử qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc VNeID, có giá trị pháp lý tương đương bản giấy.

Toàn văn và thời điểm áp dụng

• Số hiệu văn bản: 24/2026/TT-BXD.
• Ngày ban hành: 20/05/2026.
• Ngày hiệu lực: 01/06/2026.
• Cơ quan ban hành: Bộ Xây dựng.

Lưu ý: Thông tư 24/2026/TT-BXD mang tính chất phân cấp mạnh mẽ, đòi hỏi sự chủ động cập nhật từ phía doanh nghiệp. Trong giai đoạn chuyển giao, việc chuẩn bị hồ sơ chính xác ngay từ lần đầu là yếu tố then chốt để tiết kiệm thời gian. Nếu quý doanh nghiệp cần hỗ trợ rà soát hồ sơ, tối ưu quy trình thủ tục hành chính hoặc cần tư vấn pháp lý chuyên sâu về các thay đổi này, hãy liên hệ với MAN – Master Accountant Network để được tư vấn các giải pháp tuân thủ hiệu quả nhất.

Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network

• Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
• Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
• Email: ma*@*****et.vn

Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.