Thẩm quyền phá dỡ nhà lớp học là nội dung pháp lý quan trọng cần xác định rõ khi công trình giáo dục xuống cấp hoặc hết hạn sử dụng. Theo văn bản quy phạm pháp luật, thẩm quyền này thuộc về chủ sở hữu, đơn vị quản lý sử dụng công trình kết hợp với sự phê duyệt, giám sát của Ủy ban nhân dân các cấp nhằm bảo đảm tuyệt đối an toàn cho học sinh và giáo viên.

Quy định này được áp dụng dựa trên phân cấp quản lý hành chính địa phương và nguồn vốn đầu tư của cơ sở giáo dục. Đối với trường học công lập, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện hoặc cấp tỉnh là cơ quan có thẩm quyền tối cao ban hành quyết định phá dỡ hoặc phê duyệt phương án thanh lý tài sản công theo đúng quy trình kỹ thuật.

Thẩm quyền phá dỡ nhà lớp học được xác định theo quy định nào

Căn cứ pháp lý hiện hành

Hệ thống văn bản điều chỉnh hoạt động quản lý chất lượng, bảo trì và xử lý các công trình giáo dục xuống cấp hiện nay bao gồm các quy định pháp luật về xây dựng lẫn quản lý tài sản nhà nước. Các văn bản nòng cốt bao gồm:

• Luật Xây dựng 2014 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xây dựng 2020.
• Nghị định số 06/2021/NĐ-CP ngày 26/01/2021 của Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung về quản lý chất lượng, thi công xây dựng và bảo trì công trình xây dựng.
• Nghị định số 140/2025/NĐ-CP và Nghị định số 144/2025/NĐ-CP ngày 12/06/2025 của Chính phủ nhằm phân định rõ thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước thuộc Bộ Xây dựng.
• Luật Quản lý, sử dụng tài sản công năm 2017 và Nghị định số 114/2024/NĐ-CP hướng dẫn thi hành về việc xử lý, thanh lý tài sản là nhà đất công.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa các văn bản trên đảm bảo việc dỡ bỏ các hạng mục cũ nát vừa tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật an toàn xây dựng, vừa tuân thủ kỷ luật quản lý tài chính nhà nước.

Các trường hợp phải xem xét phá dỡ nhà lớp học

Việc dỡ bỏ một công trình giáo dục không thể thực hiện tùy tiện mà phải dựa trên những điều kiện thực tế nghiêm ngặt được luật pháp quy định. Chủ sở hữu hoặc người quản lý sử dụng công trình cần lưu ý các trường hợp cụ thể sau đây:

• Công trình có dấu hiệu nguy hiểm: Nhà lớp học xuất hiện các tình trạng nứt gãy kết cấu chịu lực chính, nghiêng, lún vượt mức cho phép, có nguy cơ sập đổ bất cứ lúc nào, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của học sinh và đội ngũ giáo viên.
• Công trình hết thời hạn sử dụng: Các dãy phòng học đã đạt tới giới hạn tuổi thọ thiết kế mà qua kiểm định kỹ thuật cho thấy không còn khả năng gia cố, cải tạo để tiếp tục khai thác an toàn.
• Công trình không còn bảo đảm an toàn khai thác: Nhà lớp học tuy chưa hết niên hạn nhưng do ảnh hưởng của thiên tai (bão lũ, sạt lở đất) hoặc chất lượng thi công ban đầu kém dẫn đến mất khả năng chịu tải bình thường và không thể sửa chữa hiệu quả.

Khi rơi vào một trong các trường hợp nêu trên, nhà trường cần lập tức báo cáo lên cơ quan chủ quản để kích hoạt quy trình xem xét dỡ bỏ hạng mục xuống cấp.

Thẩm quyền phá dỡ nhà lớp học thuộc cơ quan nào

Chủ sở hữu và đơn vị quản lý sử dụng công trình

Trách nhiệm ban đầu thuộc về chủ thể trực tiếp chịu trách nhiệm vận hành trường học. Theo khoản 1 và khoản 5 Điều 40 của Nghị định số 06/2021/NĐ-CP, khi phát hiện nhà lớp học xuống cấp, chủ sở hữu hoặc đơn vị quản lý sử dụng phải chủ động thực hiện ngay các biện pháp khẩn cấp như khoanh vùng nguy hiểm, di dời học sinh, thiết bị dạy học ra khỏi khu vực mất an toàn và báo cáo nhanh lên chính quyền địa phương. Chủ sở hữu cũng là bên chịu trách nhiệm chuẩn bị hồ sơ kiểm định chất lượng và trình phương án phá dỡ lên cấp có thẩm quyền phê duyệt.

UBND các cấp trong việc xử lý công trình nguy hiểm

Đối với các công trình có dấu hiệu nguy hiểm có thể dẫn đến sập đổ, Ủy ban nhân dân địa phương đóng vai trò quyết định tối cao để bảo vệ an toàn cộng đồng. Cụ thể:

• Ủy ban nhân dân cấp xã: Tiếp nhận thông tin khai báo khẩn cấp từ nhà trường, tổ chức kiểm tra thực tế tại hiện trường, lập biên bản ghi nhận và hướng dẫn nhà trường thực hiện các biện pháp rào chắn tạm thời.
• Ủy ban nhân dân cấp huyện và cấp tỉnh: Dựa trên báo cáo kiểm định chuyên môn, cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền sẽ ban hành quyết định buộc phá dỡ khẩn cấp hoặc quyết định cưỡng chế phá dỡ nếu chủ đầu tư không tự nguyện thực hiện. Trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc xử lý khẩn cấp được quy định chi tiết tại khoản 2 Điều 40 Nghị định số 06/2021/NĐ-CP (được sửa đổi bổ sung bởi các Nghị định phân cấp mới như Nghị định số 144/2025/NĐ-CP).

Vai trò của cơ quan chuyên môn về xây dựng

Các cơ quan chuyên môn về xây dựng (như Sở Xây dựng tại cấp tỉnh hoặc Phòng Quản lý đô thị / Phòng Kinh tế và Hạ tầng tại cấp huyện) có trách nhiệm hỗ trợ kỹ thuật và thẩm định. Các đơn vị này trực tiếp rà soát hồ sơ kiểm định, đánh giá mức độ nguy hiểm của công trình trường học và đưa ra khuyến nghị chuyên môn bằng văn bản làm cơ sở để Ủy ban nhân dân ban hành quyết định phá dỡ chính xác.

Áp dụng đối với nhà lớp học thuộc trường công lập

Vì nhà lớp học công lập được xếp vào nhóm tài sản công, quy trình xác định thẩm quyền có những đặc thù phức tạp hơn so với công trình tư nhân. Thẩm quyền quyết định phá dỡ và thanh lý lúc này phụ thuộc lớn vào việc phân cấp quản lý tài sản công của từng tỉnh, thành phố.

Bảng tổng hợp dưới đây phân định chi tiết vai trò của các chủ thể khi xử lý nhà lớp học công lập theo quy định hiện hành:

Chủ thể	Vai trò / Thẩm quyền	Căn cứ pháp lý
Ủy ban nhân dân cấp tỉnh	Phê duyệt thanh lý, phá dỡ đối với tài sản công thuộc phân cấp quản lý trực tiếp của cấp tỉnh hoặc có giá trị vượt thẩm quyền cấp huyện.	Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, Nghị định số 06/2021/NĐ-CP
Ủy ban nhân dân cấp huyện	Quyết định thanh lý, dỡ bỏ nhà lớp học thuộc các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở trên địa bàn theo phân cấp quản lý tài sản công địa phương.	Nghị định số 114/2024/NĐ-CP, Nghị định số 144/2025/NĐ-CP
Nhà trường (Đơn vị sự nghiệp công lập)	Không tự ý quyết định phá dỡ; chịu trách nhiệm phát hiện nguy hiểm, rào chắn, lập đề xuất và chuẩn bị hồ sơ kiểm định chất lượng trình cấp trên.	Khoản 1 và khoản 5 Điều 40 Nghị định số 06/2021/NĐ-CP
Ban Quản lý dự án chuyên ngành	Tiếp nhận mặt bằng bàn giao từ nhà trường và tổ chức thi công phá dỡ khi có dự án đầu tư xây dựng mới thay thế công trình cũ đã được phê duyệt.	Khoản 2 Điều 42 Nghị định số 06/2021/NĐ-CP

Đối với các trường học tự chủ tài chính một phần hoặc chưa tự chủ, hồ sơ trình phê duyệt phá dỡ phải đi qua hai bộ lọc quan trọng là Phòng Giáo dục và Đào tạo (về quy mô mạng lưới trường lớp) và Phòng Tài chính – Kế hoạch (về hạch toán giảm tài sản nhà nước) trước khi trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện ban hành quyết định cuối cùng. Các đơn vị có thể tham chiếu trực tiếp tại hướng dẫn giải đáp của Bộ Xây dựng đối với các vướng mắc của cơ sở giáo dục địa phương để áp dụng thực tế chính xác hơn.

Quy trình xử lý trước khi quyết định phá dỡ nhà lớp học

Kiểm định và đánh giá mức độ nguy hiểm của công trình

Trước khi đặt bút ký quyết định phá dỡ, một báo cáo kiểm định chất lượng xây dựng từ đơn vị độc lập là bắt buộc. Đơn vị tư vấn kiểm định sẽ thực hiện quan trắc, siêu âm kết cấu bê tông cốt thép, đo độ nghiêng lún để xếp hạng mức độ nguy hiểm của nhà lớp học theo các cấp độ từ A đến D (trong đó cấp độ D là nguy hiểm cao nhất, buộc phải ngừng sử dụng và phá dỡ).

Ban hành quyết định và tổ chức thực hiện phá dỡ

Khi đã có báo cáo kỹ thuật xác nhận công trình ở mức độ nguy hiểm, quy trình xử lý hành chính sẽ được tiến hành khẩn trương để tránh các tai nạn đáng tiếc.

Quy trình xử lý thực hiện theo trình tự ngắn gọn gồm các giai đoạn kế tiếp nhau như sau:

Phát hiện dấu hiệu nguy hiểm -> Kiểm định công trình -> Cơ quan chuyên môn đánh giá -> UBND có thẩm quyền ban hành quyết định -> Tổ chức phá dỡ.

Quá trình này cần được ghi nhận đầy đủ bằng biên bản và lưu giữ cẩn thận trong hồ sơ bảo trì. Đồng thời, chủ đầu tư hoặc đơn vị quản lý cần tiến hành tính toán và xác định rõ dự toán xây dựng là gì đối với hạng mục tháo dỡ nhằm dự trù kinh phí thực hiện tối ưu, minh bạch ngân sách nhà nước.

Những lưu ý khi xác định thẩm quyền phá dỡ nhà lớp học

Không nhầm lẫn giữa phá dỡ công trình và thanh lý tài sản công

Một sai sót thường gặp ở các cơ sở giáo dục công lập là đồng nhất quy trình phá dỡ xây dựng với quy trình thanh lý tài sản. Phá dỡ công trình là biện pháp kỹ thuật để giải quyết nguy cơ mất an toàn chịu lực theo Luật Xây dựng. Trong khi đó, thanh lý tài sản công là thủ tục kế toán, pháp lý nhằm giảm giá trị tài sản trên sổ sách nhà nước theo Luật Quản lý, sử dụng tài sản công.

Nhằm tối ưu hóa tiến độ cho các dự án nâng cấp trường học, pháp luật hiện hành quy định: Trường hợp phá dỡ nhà lớp học cũ để thực hiện dự án đầu tư xây dựng mới (đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt dự án đầu tư), nhà trường không cần thực hiện thủ tục báo cáo thanh lý tài sản phức tạp trước đó. Thay vào đó, đơn vị chỉ cần tiến hành bàn giao mặt bằng trực tiếp cho Ban Quản lý dự án hoặc Chủ đầu tư của dự án mới. Lúc này, toàn bộ hồ sơ phá dỡ sẽ được quản lý và theo dõi chặt chẽ theo đúng quy trình kiểm toán xây dựng dự án để làm cơ sở nghiệm thu, quyết toán công trình hoàn thành.

Để tránh các rủi ro pháp lý và đảm bảo việc hạch toán giảm tài sản đúng chuẩn mực kế toán công, các đơn vị giáo dục có thể tìm hiểu thêm về hoạt động kiểm toán xây dựng là gì và tham khảo ý kiến chuyên môn từ MAN – Master Accountant Network. Với kinh nghiệm sâu rộng trong lĩnh vực quản trị tài chính và tư vấn tài sản công, MAN – Master Accountant Network hỗ trợ các trường học và tổ chức sự nghiệp công lập chuẩn hóa hồ sơ, giảm thiểu tối đa các rủi ro kiểm toán tài sản nhà nước.

Không tự ý phá dỡ khi chưa đủ căn cứ pháp lý

Việc tự ý thuê đơn vị thi công dỡ bỏ nhà lớp học khi chưa có quyết định phê duyệt bằng văn bản của Ủy ban nhân dân cấp huyện/tỉnh (đối với trường công) là vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Hành vi này có thể bị khép vào tội hủy hoại tài sản công hoặc làm thất thoát tài sản nhà nước, gây ra những hệ lụy pháp lý nặng nề cho ban giám hiệu nhà trường. Nhà trường cần rà soát kỹ lưỡng các biểu mẫu và văn bản kiểm toán xây dựng hiện hành để áp dụng chính xác các thủ tục chuẩn bị trước khi thi công thực địa.

Bảo đảm an toàn trong quá trình phá dỡ công trình

Do vị trí phá dỡ thường nằm sát bên các khu vực giảng dạy hiện hữu của học sinh, việc triển khai thực tế đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng:

• Không tự ý tiến hành bất kỳ hoạt động dỡ bỏ thô bạo nào khi chưa có quyết định chính thức bằng văn bản từ cơ quan quản lý hành chính có thẩm quyền tại địa phương.
• Thực hiện nghiêm ngặt việc rào chắn cách ly vùng nguy hiểm và lập báo cáo kiểm định kỹ thuật độc lập nếu xuất hiện dấu hiệu sụt lún, nứt kết cấu nghiêm trọng.
• Tổ chức phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường với đơn vị thi công để bảo đảm an toàn tính mạng cho học sinh và cán bộ giáo viên bằng cách hạn chế di chuyển trong khu vực cận kề công trình.
• Thực hiện đồng thời công tác thống kê, hạch toán giảm tài sản công theo đúng quy định tài chính của Nhà nước ngay sau khi hoàn thành dỡ bỏ thực địa.

Bảo đảm thực hiện đầy đủ các bước trên giúp hạn chế tối đa nguy cơ xảy ra tai nạn lao động cũng như bảo vệ sức khỏe cho học sinh trong suốt quá trình triển khai.

Kết luận

Việc xác định chính xác thẩm quyền phá dỡ nhà lớp học không chỉ giúp đẩy nhanh tiến độ cải tạo cơ sở vật chất học đường mà còn bảo đảm tính thượng tôn pháp luật trong quản lý tài sản nhà nước. Trước khi thực hiện dỡ bỏ bất kỳ hạng mục phòng học nào, các đơn vị giáo dục cần đối chiếu kỹ lưỡng các quy định của Luật Xây dựng, Nghị định số 06/2021/NĐ-CP và các văn bản điều chỉnh tài sản công của địa phương để áp dụng đúng quy trình, tránh những sai sót pháp lý đáng tiếc.

Thông tin liên hệ

• Địa chỉ: Số 19A, Đường 43, Phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
• Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
• Email: ma*@*****et.vn
• Google Business Profile: Xem Google Business Profile của MAN – Master Accountant Network
• LinkedIn Founder: Xem hồ sơ LinkedIn của chuyên gia Lê Hoàng Tuyên

Chuyên gia phụ trách nội dung

Nội dung được biên soạn, rà soát và kiểm duyệt chuyên môn bởi Ông Lê Hoàng Tuyên – Nhà sáng lập (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán, thuế và tư vấn tài chính doanh nghiệp.

MAN – Master Accountant Network cam kết cung cấp thông tin chính xác, khách quan và được cập nhật theo quy định pháp luật hiện hành. Mọi nội dung chuyên môn đều được xây dựng trên cơ sở kinh nghiệm thực tiễn, tuân thủ chuẩn mực nghề nghiệp và hướng đến việc mang lại giá trị tham khảo đáng tin cậy cho doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân.

Giải đáp các vướng mắc thường gặp

Nhà lớp học xuống cấp nhưng chưa hết thời hạn sử dụng có phải phá dỡ?

Nếu kết quả kiểm định chất lượng của cơ quan chuyên môn kết luận kết cấu chịu lực của công trình đã yếu, ở cấp độ nguy hiểm (Cấp D) và không thể khắc phục bằng biện pháp sửa chữa thông thường, hạng mục đó bắt buộc phải phá dỡ để bảo đảm an toàn, bất kể việc công trình vẫn còn thời hạn sử dụng theo thiết kế ban đầu.

UBND cấp nào có thẩm quyền xử lý từng trường hợp?

Thẩm quyền quyết định tùy thuộc vào cấp quản lý hành chính được phân cấp. Đối với các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở trực thuộc huyện, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện là người có thẩm quyền quyết định phá dỡ và thanh lý. Đối với các trường trung học phổ thông hoặc cơ sở giáo dục chuyên biệt trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo, thẩm quyền quyết định thuộc về Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Nhà lớp học thuộc tài sản công có áp dụng quy định này không?

Nhà lớp học thuộc tài sản công hoàn toàn áp dụng quy định về an toàn, kiểm định và phá dỡ của Nghị định số 06/2021/NĐ-CP. Điểm khác biệt duy nhất là sau khi phá dỡ, nhà trường phải phối hợp với cơ quan tài chính địa phương thực hiện các thủ tục hạch toán kế toán ghi giảm tài sản công theo đúng quy định của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công.

Ai chịu trách nhiệm nếu công trình nguy hiểm không được xử lý kịp thời?

Nếu nhà lớp học đã được xác định nguy hiểm nhưng hiệu trưởng trường hoặc chủ sở hữu không chủ động báo cáo, rào chắn, hoặc Ủy ban nhân dân địa phương không kịp thời ban hành các biện pháp khẩn cấp mà để xảy ra sự cố sập đổ gây thiệt hại về người và tài sản, các cá nhân chịu trách nhiệm quản lý trực tiếp sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật.