Thẩm tra thiết kế xây dựng không bắt buộc với mọi dự án, nhưng chủ đầu tư vẫn có quyền lựa chọn đơn vị tư vấn để thực hiện. Đây là ý kiến của Cục Kinh tế, Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng) khi trả lời câu hỏi của Ban Quản lý dự án khu vực Phú Thọ, căn cứ khoản 15 Điều 3 và Điều 40 Luật Xây dựng năm 2025.

Tình huống hỏi về thẩm tra thiết kế xây dựng

Ban Quản lý dự án khu vực Phú Thọ được UBND tỉnh giao làm chủ đầu tư một dự án sử dụng vốn đầu tư công, nhóm C, công trình giao thông đường bộ cấp IV. Dự án đã được phê duyệt và chủ đầu tư đang lập, thẩm định, phê duyệt thiết kế xây dựng triển khai sau khi dự án được phê duyệt.

Người hỏi dẫn các quy định sau để cho rằng dự án không thuộc diện bắt buộc thẩm tra thiết kế xây dựng:

• Khoản 4 Điều 41 Nghị định 217/2026/NĐ-CP ngày 19/6/2026: việc thẩm tra đối với công trình tại khoản 3 Điều 29 Luật Xây dựng năm 2025 do chủ đầu tư lựa chọn nhà thầu tư vấn thực hiện, làm cơ sở cho việc thẩm định.
• Khoản 3 Điều 29 và khoản 5 Điều 26 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15: công trình ảnh hưởng lớn đến an toàn, lợi ích cộng đồng hoặc quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp phải được thẩm tra thiết kế.
• Điểm IV.1 Phụ lục IV Nghị định 217/2026/NĐ-CP: công trình giao thông đường bộ (đường ô tô) thuộc danh mục ảnh hưởng lớn đến an toàn, lợi ích cộng đồng từ cấp II trở lên.

Do công trình chỉ ở cấp IV, câu hỏi đặt ra là chủ đầu tư có được tự thuê đơn vị thẩm tra thiết kế xây dựng cho dự án này hay không.

Bộ Xây dựng trả lời thế nào

Theo ý kiến của Cục Kinh tế, Quản lý đầu tư xây dựng, chủ đầu tư có quyền lựa chọn đơn vị tư vấn thẩm tra thiết kế xây dựng. Cục viện dẫn hai nhóm quy định của Luật Xây dựng năm 2025:

• Khoản 15 Điều 3: thẩm tra là việc tổ chức, cá nhân kiểm tra, đánh giá, kết luận đối với nội dung cần thiết về chuyên môn trong quá trình chuẩn bị và thực hiện dự án, theo yêu cầu của người quyết định đầu tư, chủ đầu tư hoặc cơ quan chuyên môn về xây dựng.
• Điều 40, quyền của chủ đầu tư: được lập dự án, thiết kế, thẩm tra thiết kế xây dựng, khảo sát xây dựng; được lựa chọn, giao kết hợp đồng với nhà thầu để thực hiện các công việc này, trong đó có thẩm tra thiết kế xây dựng.
• Điều 40, nghĩa vụ của chủ đầu tư: lựa chọn nhà thầu tư vấn thẩm tra có kinh nghiệm, năng lực theo quy định; xác định yêu cầu, nhiệm vụ thẩm tra; cung cấp thông tin, tài liệu cần thiết cho nhà thầu.

Nói cách khác, quy định về các công trình bắt buộc thẩm tra chỉ xác định phạm vi “phải làm”, không loại trừ quyền chủ động thuê thẩm tra của chủ đầu tư với các công trình còn lại.

Thẩm tra thiết kế xây dựng bắt buộc và tự nguyện khác nhau ra sao

Từ nội dung hỏi đáp và quy định được viện dẫn, có thể phân biệt hai trường hợp thẩm tra thiết kế xây dựng như bảng sau.

Với công trình thuộc diện bắt buộc, khoản 4 Điều 41 Nghị định 217/2026/NĐ-CP còn quy định đơn vị thẩm định được yêu cầu bổ sung báo cáo thẩm tra nếu chưa đủ cơ sở kết luận; nội dung báo cáo theo Mẫu số 11 và bản vẽ thẩm tra đóng dấu theo Mẫu số 14 Phụ lục I. Nghị định này có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, thay thế Nghị định 175/2024/NĐ-CP.

Lưu ý khi chủ đầu tư thuê tư vấn thẩm tra

Với dự án sử dụng vốn đầu tư công, việc thuê tư vấn thẩm tra thiết kế xây dựng phát sinh chi phí và hợp đồng, nên chủ đầu tư cần cân nhắc một số điểm sau:

• Việc lựa chọn nhà thầu tư vấn thực hiện theo pháp luật về đấu thầu; doanh nghiệp có thể tham khảo Luật Đấu thầu và các văn bản mới năm 2026 cùng Nghị định 349/2026/NĐ-CP sửa đổi quy định về lựa chọn nhà thầu.
• Nhiệm vụ thẩm tra cần được xác định rõ nội dung, phạm vi theo nghĩa vụ tại Điều 40 Luật Xây dựng 2025, tránh chồng lấn với nội dung thẩm định của chủ đầu tư.
• Hồ sơ hợp đồng, nghiệm thu và thanh toán chi phí thẩm tra là một phần của hồ sơ quyết toán dự án, nên cần lưu trữ đầy đủ ngay từ đầu.

Qua kinh nghiệm kiểm toán xây dựng cơ bản, MAN – Master Accountant Network nhận thấy các khoản chi phí tư vấn như thẩm tra thường được rà soát kỹ khi quyết toán dự án đầu tư công, đặc biệt là căn cứ lựa chọn nhà thầu và phạm vi công việc thực tế đã thực hiện.