Giám sát thường xuyên hoạt động đấu thầu giúp phát hiện dấu hiệu bất thường, yêu cầu chủ đầu tư rà soát sai sót và kiến nghị xử lý vi phạm theo quy định. Theo Nghị định 349/2026/NĐ-CP, trình tự giám sát được thực hiện căn cứ vào từng trường hợp, nguồn thông tin tiếp nhận và kết quả theo dõi hoạt động lựa chọn nhà thầu.

Căn cứ pháp lý về giám sát thường xuyên hoạt động đấu thầu

Trình tự giám sát thường xuyên hoạt động đấu thầu được quy định tại khoản 4 và khoản 5 Điều 132 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Điều 14 Nghị định 349/2026/NĐ-CP. Nghị định này có hiệu lực từ ngày 09/09/2026. Thông tin công bố của Chính phủ. Quy định xác định trách nhiệm tiếp nhận, tổng hợp thông tin, theo dõi hoạt động đấu thầu, xử lý dấu hiệu bất thường và công khai kết quả giám sát.

Trình tự giám sát thường xuyên hoạt động đấu thầu

Trường hợp quy định tại điểm a khoản 2 Điều 132

Cơ quan giám sát tiếp nhận, theo dõi và tổng hợp thông tin từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, báo cáo của chủ đầu tư, phản ánh, kiến nghị và các nguồn thông tin hợp pháp khác. Trên cơ sở thông tin thu thập được, việc giám sát được thực hiện theo các bước sau:

• Bước 1: Theo dõi và phát hiện dấu hiệu bất thường. Cơ quan giám sát rà soát thông tin về hoạt động lựa chọn nhà thầu. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường có nguy cơ ảnh hưởng đến tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả hoặc tiến độ, cơ quan giám sát thông báo cho chủ đầu tư để xem xét.
• Bước 2: Yêu cầu rà soát, xử lý dấu hiệu vi phạm. Trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật về đấu thầu, cơ quan giám sát yêu cầu chủ đầu tư kiểm tra, xử lý trong phạm vi thẩm quyền và báo cáo theo thời hạn quy định. Khi cần thiết, cơ quan giám sát có thể thành lập tổ giám sát.
• Bước 3: Yêu cầu khắc phục sai sót. Nếu phát hiện thiếu sót hoặc sai sót cần điều chỉnh, cơ quan giám sát yêu cầu chủ đầu tư thực hiện biện pháp khắc phục phù hợp với quy định.
• Bước 4: Kiến nghị hoặc yêu cầu xử lý vi phạm. Đối với hành vi vi phạm được phát hiện, cơ quan giám sát kiến nghị hoặc yêu cầu cơ quan, người có thẩm quyền xem xét xử lý theo quy định pháp luật.
• Bước 5: Công khai kết quả giám sát. Kết quả giám sát và tình hình thực hiện các kiến nghị, yêu cầu được công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia theo quy định.

Trường hợp quy định tại điểm b khoản 2 Điều 132

Đối với trường hợp này, các đơn vị có trách nhiệm cập nhật thông tin định kỳ hằng quý về tình hình thực hiện hoạt động lựa chọn nhà thầu theo điểm d khoản 7 Điều 3 Luật Đấu thầu. Thông tin được gửi qua biểu mẫu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia để cơ quan giám sát tiếp nhận và tổng hợp.

Sau khi tiếp nhận dữ liệu và phản ánh công khai, cơ quan giám sát thực hiện theo dõi tình hình, tổng hợp thông tin và đề xuất biện pháp xử lý phù hợp. Nếu xuất hiện dấu hiệu thiếu công khai, minh bạch hoặc không bảo đảm hiệu quả, cơ quan giám sát có thể thành lập tổ giám sát theo quy định.

Những dấu hiệu vi phạm cần lưu ý trong quá trình giám sát

Điều 16 Luật Đấu thầu quy định các hành vi bị cấm trong hoạt động đấu thầu, bao gồm hành vi gian lận và cản trở. Trong quá trình theo dõi, các bên cần lưu ý những nhóm hành vi sau:

• Gian lận hồ sơ, tài liệu: Làm giả hoặc làm sai lệch hồ sơ, tài liệu; cố ý cung cấp thông tin không trung thực, không khách quan làm sai lệch kết quả lựa chọn nhà thầu.
• Che giấu hoặc làm sai lệch chứng cứ: Hủy hoại, lừa dối, thay đổi hoặc che giấu chứng cứ; báo cáo sai sự thật; có hành vi ngăn cản việc làm rõ dấu hiệu hối lộ, gian lận hoặc thông thầu.
• Cản trở hoạt động đấu thầu: Cản trở người có thẩm quyền, chủ đầu tư, nhà thầu hoặc các bên liên quan thực hiện nhiệm vụ theo quy định.
• Cản trở hoạt động kiểm tra, giám sát: Gây cản trở hoạt động giám sát, thanh tra, kiểm tra hoặc kiểm toán; cố ý khiếu nại, tố cáo, kiến nghị sai sự thật.
• Vi phạm an ninh mạng: Thực hiện hành vi can thiệp hoặc cản trở hoạt động đấu thầu qua mạng trái quy định.

Khi tiếp nhận thông tin về dấu hiệu vi phạm, cơ quan giám sát cần xem xét, xác minh và xử lý theo thẩm quyền. Việc đánh giá cần căn cứ vào hồ sơ, dữ liệu và thông tin có liên quan, tránh kết luận vi phạm khi chưa có đủ cơ sở.

Thời hạn báo cáo tình hình thực hiện hoạt động đấu thầu

Bên cạnh yêu cầu giám sát, các cơ quan, tổ chức và đơn vị liên quan cần thực hiện nghĩa vụ báo cáo theo quy định. Điều 5 Thông tư 134/2026/TT-BTC quy định các mốc báo cáo chính như sau:

• Bộ Tài chính: Báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong quý II của năm tiếp theo.
• Các bộ, cơ quan trung ương, UBND cấp tỉnh và tổ chức liên quan: Gửi báo cáo trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia trước ngày 01/02 của năm tiếp theo. Nếu thời hạn trùng ngày nghỉ cuối tuần hoặc ngày nghỉ lễ, thời hạn được chuyển sang ngày làm việc tiếp theo.
• Chủ đầu tư và bên mời thầu: Thực hiện báo cáo hằng năm theo thời hạn do Sở Tài chính hoặc đơn vị được giao quản lý hoạt động đấu thầu yêu cầu.

Các đơn vị cần kiểm tra đúng đối tượng áp dụng, biểu mẫu và thời hạn báo cáo để bảo đảm tuân thủ quy định. Trường hợp có hướng dẫn cụ thể từ cơ quan quản lý có thẩm quyền, đơn vị cần thực hiện theo yêu cầu áp dụng cho mình.

Lưu ý khi thực hiện giám sát thường xuyên hoạt động đấu thầu

Để hạn chế sai sót trong quá trình giám sát, chủ đầu tư và các đơn vị liên quan nên chú trọng một số nội dung sau:

• Cập nhật đầy đủ, chính xác thông tin về hoạt động lựa chọn nhà thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.
• Lưu trữ hồ sơ, tài liệu và dữ liệu liên quan để phục vụ việc rà soát, kiểm tra hoặc giải trình khi được yêu cầu.
• Theo dõi thông báo của cơ quan giám sát và phản hồi đúng thời hạn.
• Chủ động kiểm tra tính thống nhất giữa dữ liệu đã đăng tải trên hệ thống và hồ sơ lưu tại đơn vị.
• Thực hiện đầy đủ yêu cầu khắc phục, báo cáo và các kiến nghị xử lý theo thẩm quyền.

Đối với những vấn đề liên quan đến quy trình lựa chọn nhà thầu, đơn vị có thể tham khảo thêm bài viết về thời hạn tổ chức lựa chọn nhà thầu theo hình thức chỉ định thầu rút gọn và quy định về dự thảo hợp đồng trong chỉ định thầu rút gọn để rà soát các công việc liên quan.

Kết luận

Theo Nghị định 349/2026/NĐ-CP, trình tự giám sát thường xuyên hoạt động đấu thầu tập trung vào việc tiếp nhận và tổng hợp thông tin, phát hiện dấu hiệu bất thường, yêu cầu rà soát hoặc khắc phục, kiến nghị xử lý vi phạm và công khai kết quả giám sát. Các đơn vị liên quan cần thực hiện đầy đủ trách nhiệm cung cấp thông tin, cập nhật dữ liệu và báo cáo đúng thời hạn để bảo đảm hoạt động lựa chọn nhà thầu tuân thủ quy định pháp luật.