Trong quản lý đầu tư công, việc xử lý các dự án không còn khả năng triển khai hoặc không phù hợp với quy hoạch mới là nhiệm vụ quan trọng nhằm tối ưu hóa nguồn lực ngân sách. Tuy nhiên, việc dừng hoặc hủy bỏ một dự án đã có quyết định đầu tư cần được thực hiện đúng trình tự pháp lý để tránh các rủi ro về thanh tra, kiểm toán và khiếu nại từ các bên liên quan.
Bối cảnh về các dự án đầu tư công bị đình hoãn giai đoạn chuyển tiếp
Nhiều địa phương hiện nay đang tồn đọng các dự án được phê duyệt chủ trương đầu tư trong giai đoạn 2016-2020 nhưng phải tạm dừng do ảnh hưởng của dịch bệnh hoặc thiếu hụt nguồn lực tài chính. Khi bước sang giai đoạn kế hoạch trung hạn 2021-2025, các dự án này thường rơi vào trạng thái lửng lơ: không có vốn nhưng cũng chưa có quyết định hủy bỏ chính thức.
Vấn đề đặt ra là liệu các dự án này có mặc nhiên bị hủy bỏ khi không được đưa vào kế hoạch vốn giai đoạn mới hay không. Theo hướng dẫn từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, việc không bố trí vốn chỉ là một hình thức điều chỉnh kế hoạch, chưa phải là thủ tục chấm dứt pháp lý đối với quyết định đầu tư ban đầu.
Căn cứ pháp lý điều chỉnh và dừng dự án đầu tư công
Việc dừng thực hiện dự án đầu tư công hiện nay được điều chỉnh chủ yếu bởi Luật Đầu tư công năm 2019. Cụ thể, tại Điểm a Khoản 2 Điều 43 Luật Đầu tư công quy định việc điều chỉnh dự án được thực hiện trong trường hợp điều chỉnh hoặc dừng chủ trương đầu tư của cấp có thẩm quyền.
Điều này có nghĩa là mọi thủ tục hủy bỏ quyết định đầu tư chỉ có thể được thực hiện sau khi cấp có thẩm quyền (thường là Hội đồng nhân dân cùng cấp) ra văn bản chính thức về việc dừng hoặc điều chỉnh chủ trương đầu tư của dự án đó. Thẩm quyền hủy bỏ thuộc về cơ quan đã ký quyết định phê duyệt đầu tư ban đầu.
Phân biệt trạng thái đình hoãn vốn và chấm dứt dự án
Cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương cần rà soát kỹ lưỡng các Nghị quyết của Hội đồng nhân dân để xác định đúng trạng thái pháp lý của dự án, cụ thể gồm hai trường hợp:
- Trường hợp đình hoãn bố trí vốn: Nghị quyết chỉ nêu việc cắt giảm hoặc không bố trí vốn trong kế hoạch năm hoặc kế hoạch trung hạn. Ở trường hợp này, hồ sơ dự án vẫn còn hiệu lực pháp lý nhưng bị đóng băng về tài chính.
- Trường hợp dừng không thực hiện dự án: Nghị quyết nêu rõ việc dừng chủ trương đầu tư. Đây là căn cứ để Ủy ban nhân dân thực hiện các thủ tục hủy bỏ quyết định đầu tư và tất toán dự án.
Nếu Nghị quyết cũ chỉ quy định tạm dừng bố trí vốn, thì để có đầy đủ cơ sở hủy bỏ hoàn toàn dự án, Ủy ban nhân dân cần thực hiện quy trình báo cáo và kiến nghị mới lên Hội đồng nhân dân khóa đương nhiệm.
Trình tự và hồ sơ đề xuất dừng không thực hiện dự án
Để đảm bảo tính minh bạch và chặt chẽ, Ủy ban nhân dân cần giao cơ quan chuyên môn lập hồ sơ báo cáo chi tiết để trình cấp có thẩm quyền xem xét. Hồ sơ này đóng vai trò quyết định trong việc chứng minh tính hợp lý của việc dừng dự án.
- Đánh giá tình hình thực hiện: Báo cáo rõ các hạng mục đã triển khai, khối lượng công việc đã hoàn thành và số vốn đã giải ngân đến thời điểm hiện tại.
- So sánh mục tiêu đầu tư: Đối chiếu kết quả thực hiện với các mục tiêu ban đầu tại quyết định chủ trương đầu tư để thấy rõ sự thay đổi về tính cấp thiết.
- Phương án xử lý hạng mục dở dang: Đây là phần quan trọng nhất nhằm bảo vệ tài sản nhà nước. Phải nêu rõ phương án bảo quản, bàn giao hoặc tận dụng các phần việc đã thi công, tránh tình trạng hoang hóa gây lãng phí.
- Đánh giá tác động xã hội: Phân tích ảnh hưởng của việc dừng dự án đến đời sống người dân khu vực dự kiến triển khai và các cam kết hợp đồng với các nhà thầu, tư vấn.
Kiến nghị Hội đồng nhân dân xem xét điều chỉnh chủ trương
Trên cơ sở hồ sơ báo cáo làm rõ sự cần thiết và phương án xử lý, Ủy ban nhân dân kiến nghị Hội đồng nhân dân xem xét việc dừng hoặc điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án. Sau khi có Nghị quyết mới từ Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân mới thực hiện các bước tiếp theo:
- Ban hành quyết định hủy bỏ quyết định đầu tư dự án.
- Thực hiện các thủ tục quyết toán dự án dừng thực hiện vĩnh viễn theo quy định của pháp luật về tài chính.
- Xử lý các tồn đọng về hợp đồng với nhà thầu dựa trên khối lượng thực tế đã nghiệm thu.
Trách nhiệm trong quản lý và sử dụng nguồn lực đầu tư công
Việc quyết liệt rà soát và hủy bỏ các dự án không hiệu quả là cần thiết để làm sạch bảng cân đối đầu tư công của địa phương. Tuy nhiên, các cơ quan chức năng cần lưu ý rằng mọi quy trình phải được lưu vết bằng văn bản và phê duyệt đúng cấp. Việc dừng dự án sai quy trình có thể dẫn đến các tranh chấp pháp lý phức tạp với nhà thầu hoặc gây thất thoát ngân sách khi các hạng mục dở dang không được xử lý kịp thời.
Tóm lại, quy trình chuẩn để xử lý dự án đầu tư công đình hoãn là: Rà soát Nghị quyết hiện có – Lập báo cáo đánh giá chi tiết – Trình Hội đồng nhân dân dừng chủ trương – Ủy ban nhân dân ra quyết định hủy bỏ đầu tư. Việc tuân thủ đúng trình tự này đảm bảo sự an toàn về mặt pháp lý cho cán bộ quản lý và bảo vệ tối đa nguồn lực của nhà nước.
Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: ma*@*****et.vn
Các dịch vụ khác
- Kiểm toán: Dịch vụ Kiểm Toán, Dịch vụ Kiểm toán xây dựng, Dịch vụ kiểm toán BCTC
- Kế toán và Thuế: Dịch vụ kế toán thuế, Báo cáo thuế, Tư vấn Chuyển giá. Dịch Vụ Kế Toán Thuế, Dịch vụ báo cáo thuế, Dịch vụ Chuyển Giá, Dịch Vụ Giao Dịch Liên Kết
- Pháp lý: Dịch vụ giấy phép lao động, Dịch vụ chứng nhận đăng ký kinh doanh, Giấy Chứng Nhận Đầu Tư
- Khác: Dịch vụ Chuyển Giá, Dịch Vụ Giao Dịch Liên Kết, Dịch vụ Tư vấn Hoạt động Doanh nghiệp
Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.
Nguồn: Hỏi đáp chinhsachonline
