Thẩm tra dự toán công trình là việc tổ chức tư vấn kiểm tra khối lượng, định mức, đơn giá và các khoản mục chi phí trong dự toán trước khi chủ đầu tư hoặc cơ quan có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt. Từ ngày 01/7/2026, theo Nghị định 206/2026/NĐ-CP, việc có thẩm tra dự toán hay không do chủ đầu tư quyết định, căn cứ đặc điểm, tính chất và sự cần thiết của từng công trình.

Thẩm tra dự toán công trình là gì?

Dự toán xây dựng công trình được xác định trên cơ sở khối lượng tính toán từ thiết kế xây dựng triển khai sau khi dự án được phê duyệt, kết hợp với chỉ dẫn kỹ thuật, biện pháp thi công và hệ thống giá xây dựng. Thẩm tra dự toán là bước rà soát độc lập, nhằm phát hiện sai sót về khối lượng, áp dụng định mức, đơn giá và cách xác định chi phí trước khi dự toán được thẩm định.

Kết quả thẩm tra là căn cứ để chủ đầu tư kiểm tra lại hồ sơ khi thẩm định. Nghị định 206/2026/NĐ-CP yêu cầu chủ đầu tư khi thẩm định phải xem xét kết quả thẩm tra của tổ chức tư vấn (nếu có) và phân tích nguyên nhân tăng, giảm của từng khoản mục chi phí.

Phân biệt thẩm tra, thẩm định và phê duyệt dự toán

Ba khái niệm này thường bị dùng lẫn. Bảng dưới đây tóm tắt điểm khác nhau:

Căn cứ pháp lý về thẩm tra dự toán từ 01/7/2026

Quy định hiện hành về thẩm tra, thẩm định dự toán nằm tại Điều 16 và Điều 17 Nghị định 206/2026/NĐ-CP quy định chi tiết về quản lý chi phí đầu tư xây dựng. Nghị định được ban hành ngày 15/6/2026, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, căn cứ Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và thay thế Nghị định 10/2021/NĐ-CP.

Nhiều bài viết trên mạng vẫn dẫn Nghị định 68/2019/NĐ-CP hoặc Nghị định 10/2021/NĐ-CP. Chủ đầu tư cần lưu ý các văn bản này không còn là căn cứ áp dụng cho việc thẩm tra, thẩm định dự toán từ ngày 01/7/2026.

Có bắt buộc phải thẩm tra dự toán không?

Không. Theo khoản 8 Điều 16 Nghị định 206/2026/NĐ-CP, việc thẩm tra dự toán xây dựng công trình do chủ đầu tư quyết định, căn cứ đặc điểm, tính chất và sự cần thiết. Nội dung thẩm tra có thể gồm một phần hoặc toàn bộ các nội dung thẩm định dự toán của chủ đầu tư.

Điều cần phân biệt là thẩm định dự toán vẫn là thủ tục bắt buộc. Dự toán do chủ đầu tư tổ chức lập phải được thẩm định cùng với việc thẩm định thiết kế xây dựng triển khai sau khi dự án được phê duyệt.

Khi nào chủ đầu tư nên thuê thẩm tra dự toán?

Dù không bắt buộc, thẩm tra dự toán thường được chủ đầu tư lựa chọn trong các trường hợp sau:

• Dự án sử dụng vốn đầu tư công hoặc vốn nhà nước, nơi dự toán phải chịu kiểm tra, kiểm toán và quyết toán chặt chẽ.
• Công trình có quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp, nhiều hạng mục chuyên ngành hoặc sử dụng vật liệu, thiết bị chưa có trong hệ thống định mức.
• Chủ đầu tư không có bộ phận chuyên môn về quản lý chi phí đủ năng lực để tự kiểm tra hồ sơ.
• Dự toán làm căn cứ xác định giá gói thầu – dự toán gói thầu được chủ đầu tư phê duyệt sẽ thay thế giá gói thầu trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu.
• Công trình vốn tư nhân muốn kiểm soát chi phí, hạn chế phát sinh và có căn cứ đàm phán với nhà thầu.

Nội dung thẩm tra dự toán công trình

Nội dung thẩm tra được xác định theo các nội dung thẩm định dự toán của chủ đầu tư tại khoản 3 Điều 16 Nghị định 206/2026/NĐ-CP. Trên thực tế, đơn vị thẩm tra thường kiểm tra các nhóm nội dung sau:

Kiểm tra sự đầy đủ của hồ sơ và cơ sở pháp lý

Rà soát hồ sơ dự toán có đầy đủ thuyết minh, bảng tính, căn cứ lập; đối chiếu với thiết kế được duyệt, tổng mức đầu tư và các quy định về quản lý chi phí đang có hiệu lực.

Kiểm tra khối lượng

Đối chiếu khối lượng các công tác xây dựng chủ yếu, chủng loại và số lượng thiết bị trong dự toán với khối lượng, chủng loại, số lượng thiết bị tính toán từ thiết kế xây dựng; phát hiện hạng mục bị thiếu, tính trùng hoặc bóc tách sai.

Kiểm tra định mức, đơn giá và giá trị dự toán

Xem xét sự phù hợp của giá trị dự toán với tổng mức đầu tư, thiết kế, tiêu chuẩn, chỉ dẫn kỹ thuật, biện pháp thi công, công nghệ, tiến độ và giá thị trường. Đây là phần chiếm nhiều thời gian nhất, gồm việc kiểm tra đơn giá xây dựng vật liệu, nhân công, máy thi công và việc áp dụng định mức.

Kiểm tra các khoản chi phí khác và phân tích chênh lệch

Kiểm tra cách xác định chi phí quản lý dự án, chi phí tư vấn, chi phí khác và dự phòng; tổng hợp giá trị tăng, giảm của từng khoản mục so với dự toán do tư vấn lập và nêu rõ nguyên nhân.

Thẩm quyền thẩm định và phê duyệt dự toán xây dựng

Sau bước thẩm tra (nếu có), dự toán được thẩm định và phê duyệt theo Điều 16, Điều 17 Nghị định 206/2026/NĐ-CP:

• Dự án đầu tư công: thẩm quyền thẩm định dự toán thực hiện theo Luật Xây dựng và nghị định quy định chi tiết.
• Dự án PPP: thực hiện theo pháp luật về đầu tư theo phương thức đối tác công tư.
• Phê duyệt: thẩm quyền phê duyệt dự toán được thực hiện cùng với phê duyệt thiết kế. Sau khi phê duyệt, chủ đầu tư tổ chức cập nhật dự toán vào hệ thống cơ sở dữ liệu theo quy định.
• Trường hợp không phải thẩm định ở bước triển khai: dự án sử dụng thiết kế FEED hoặc thiết kế kỹ thuật tại Báo cáo nghiên cứu khả thi và đã lựa chọn nhà thầu EPC, EC, EP hoặc nhà thầu thi công xây dựng.

Với dự án chỉ lập Báo cáo kinh tế – kỹ thuật, tổng mức đầu tư xây dựng gồm dự toán xây dựng công trình theo Điều 12 Nghị định 206/2026/NĐ-CP.

Các bước thẩm tra dự toán công trình

Quy trình dưới đây là cách làm phổ biến trong thực tế (pháp luật không quy định cứng các bước thẩm tra):

1. Tiếp nhận yêu cầu và hồ sơ: chủ đầu tư cung cấp hồ sơ thiết kế, dự toán, thuyết minh và các tài liệu liên quan; hai bên thống nhất phạm vi thẩm tra (một phần hay toàn bộ).
2. Rà soát cơ sở pháp lý: kiểm tra văn bản, định mức, đơn giá, chỉ số giá được áp dụng có còn hiệu lực và phù hợp với thời điểm lập dự toán.
3. Kiểm tra khối lượng: bóc tách lại khối lượng chính từ bản vẽ, đối chiếu với bảng khối lượng dự toán.
4. Kiểm tra định mức, đơn giá và chi phí: rà soát mã định mức, giá vật liệu, nhân công, máy; chi phí gián tiếp, chi phí khác, dự phòng.
5. Trao đổi với đơn vị lập dự toán: làm rõ các điểm chênh lệch, đề nghị giải trình hoặc chỉnh sửa.
6. Phát hành báo cáo kết quả thẩm tra: nêu giá trị đề nghị, bảng so sánh tăng/giảm và kiến nghị để chủ đầu tư làm căn cứ thẩm định.

Hồ sơ cần chuẩn bị khi thẩm tra dự toán

Để thẩm tra nhanh và chính xác, chủ đầu tư nên chuẩn bị:

• Hồ sơ thiết kế xây dựng triển khai (bản vẽ, thuyết minh).
• Hồ sơ dự toán: thuyết minh, bảng tổng hợp, bảng khối lượng, bảng tính chi tiết (kèm file mềm).
• Chỉ dẫn kỹ thuật, biện pháp thi công chủ yếu, tiến độ dự kiến.
• Báo giá vật liệu, thiết bị không có trong công bố giá của địa phương.
• Quyết định phê duyệt dự án/tổng mức đầu tư và các văn bản pháp lý liên quan.

Mẫu báo cáo kết quả thẩm tra dự toán gồm những gì?

Nghị định 206/2026/NĐ-CP không ban hành mẫu báo cáo thẩm tra dự toán. Một báo cáo thẩm tra thường được trình bày theo khung sau:

• Thông tin chung: tên công trình, chủ đầu tư, đơn vị lập dự toán, đơn vị thẩm tra, phạm vi thẩm tra.
• Căn cứ thẩm tra: văn bản pháp luật, hồ sơ thiết kế, định mức, đơn giá áp dụng.
• Nhận xét về hồ sơ và phương pháp lập dự toán.
• Kết quả thẩm tra: giá trị dự toán trước và sau thẩm tra theo từng khoản mục.
• Bảng phân tích tăng, giảm và nguyên nhân.
• Kết luận, kiến nghị và chữ ký của người chủ trì thẩm tra.

Chi phí thẩm tra dự toán

Theo khoản 10 Điều 16 Nghị định 206/2026/NĐ-CP, Bộ Xây dựng quy định chi phí thẩm tra, thẩm định dự toán xây dựng; Bộ Tài chính quy định phí thẩm định dự toán xây dựng. Chi phí thẩm tra là một khoản trong chi phí tư vấn đầu tư xây dựng của dự án. Chủ đầu tư nên đối chiếu thông tư hướng dẫn của Bộ Xây dựng đang có hiệu lực để xác định mức chi phí phù hợp.

Lựa chọn đơn vị thẩm tra dự toán

Với thẩm tra tổng mức đầu tư, khoản 1 Điều 8 Nghị định 206/2026/NĐ-CP yêu cầu tổ chức tư vấn có năng lực, kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý chi phí đầu tư xây dựng. Khi thuê thẩm tra dự toán, chủ đầu tư nên áp dụng tiêu chí tương tự:

• Có đội ngũ chuyên môn về quản lý chi phí, định giá xây dựng, có chứng chỉ phù hợp với loại, cấp công trình.
• Có kinh nghiệm với loại công trình tương tự.
• Độc lập với đơn vị lập dự toán để đảm bảo khách quan.
• Cập nhật hệ thống định mức, đơn giá và văn bản pháp luật mới nhất.

Sai sót thường gặp khi lập dự toán

Những lỗi dưới đây thường được phát hiện trong quá trình thẩm tra dự toán công trình:

• Bóc tách khối lượng sai, thiếu hạng mục hoặc tính trùng.
• Áp dụng sai mã định mức, định mức không phù hợp biện pháp thi công.
• Dùng đơn giá vật liệu, nhân công, máy không cập nhật theo thời điểm lập dự toán.
• Dẫn căn cứ pháp lý đã hết hiệu lực (ví dụ Nghị định 10/2021/NĐ-CP sau ngày 01/7/2026).
• Xác định sai chi phí quản lý dự án, chi phí tư vấn hoặc dự phòng.

Dịch vụ thẩm tra dự toán công trình tại MAN

MAN – Master Accountant Network cung cấp dịch vụ quản lý chi phí đầu tư xây dựng, trong đó có thẩm tra tổng mức đầu tư và dự toán, giúp chủ đầu tư kiểm soát chi phí trước khi trình thẩm định. Doanh nghiệp có thể xem thêm hướng dẫn tư vấn quản lý chi phí xây dựng theo Nghị định 206/2026/NĐ-CP hoặc liên hệ MAN để được trao đổi nghiệp vụ.

Câu hỏi thường gặp

Có bắt buộc phải thẩm tra dự toán không?

Không. Theo khoản 8 Điều 16 Nghị định 206/2026/NĐ-CP, chủ đầu tư quyết định việc thẩm tra dự toán căn cứ đặc điểm, tính chất và sự cần thiết. Tuy nhiên, thẩm định dự toán là bắt buộc.

Thẩm tra thiết kế và thẩm tra dự toán khác nhau thế nào?

Thẩm tra thiết kế kiểm tra giải pháp kỹ thuật, sự tuân thủ tiêu chuẩn, quy chuẩn và an toàn công trình. Thẩm tra dự toán kiểm tra khối lượng, định mức, đơn giá và chi phí. Hai công việc thường được thực hiện song song vì dự toán được lập từ khối lượng thiết kế.

Ai có thẩm quyền thẩm định dự toán xây dựng công trình?

Chủ đầu tư tổ chức thẩm định dự toán cùng với thẩm định thiết kế. Với dự án đầu tư công, thẩm quyền thực hiện theo Luật Xây dựng và nghị định hướng dẫn; với dự án PPP, theo pháp luật về PPP.

Dự án đã chọn tổng thầu EPC có phải thẩm định dự toán không?

Nếu dự án sử dụng thiết kế FEED hoặc thiết kế kỹ thuật tại Báo cáo nghiên cứu khả thi và đã lựa chọn nhà thầu EPC, EC, EP hoặc nhà thầu thi công, thì không phải thẩm định dự toán xây dựng công trình ở bước triển khai.

Sau khi dự toán được phê duyệt, chủ đầu tư phải làm gì?

Chủ đầu tư tổ chức cập nhật dự toán đã phê duyệt vào hệ thống cơ sở dữ liệu theo quy định tại khoản 2 Điều 17 Nghị định 206/2026/NĐ-CP.

Bài viết mang tính tham khảo. Chủ đầu tư cần đối chiếu văn bản pháp luật hiện hành khi áp dụng cho dự án cụ thể.