Từ ngày 01/07/2026, Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và Nghị định 217/2026/NĐ-CP cùng có hiệu lực, làm rõ hơn trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc thẩm định, kiểm soát và phê duyệt thiết kế sau khi dự án được phê duyệt. Với trường hợp chủ đầu tư thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ sở, điểm cần quan tâm không chỉ là ai thực hiện thẩm định mà còn là phạm vi kiểm tra, trường hợp phải thẩm tra, cách xử lý thay đổi thiết kế và quy định chuyển tiếp đối với hồ sơ đang thực hiện.

Căn cứ pháp lý chính: Luật Xây dựng số 135/2025/QH15  (văn bản chính thức) và Nghị định 217/2026/NĐ-CP.

Quy định về chủ đầu tư thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ sở

Trả lời nhanh: Từ 01/07/2026, chủ đầu tư là chủ thể thực hiện thẩm định, kiểm soát và phê duyệt thiết kế triển khai sau khi dự án được phê duyệt theo thẩm quyền. Đối với công trình thuộc trường hợp pháp luật yêu cầu thẩm tra, chủ đầu tư phải tổ chức thẩm tra làm cơ sở cho việc thẩm định, kiểm soát thiết kế.

Điều 29 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 xác định trách nhiệm của chủ đầu tư đối với thiết kế triển khai sau khi dự án được phê duyệt. Cách tiếp cận mới chuyển trọng tâm từ thủ tục thẩm định tại cơ quan chuyên môn về xây dựng sang trách nhiệm kiểm soát của chủ đầu tư. Vì vậy, khi tìm hiểu chủ đầu tư thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ sở, cần đặt trách nhiệm này trong tổng thể quy trình kiểm soát thiết kế của dự án., đồng thời vẫn giữ yêu cầu thẩm tra đối với những công trình thuộc trường hợp bắt buộc.

Nghị định 217/2026/NĐ-CP tiếp tục quy định trình tự và nội dung quản lý thiết kế, trong đó chủ đầu tư tổ chức lập thiết kế theo các bước được xác định trong quyết định đầu tư hoặc theo cơ chế được phân quyền. Vì vậy, khi áp dụng nội dung chủ đầu tư thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ sở, cần xác định loại dự án, bước thiết kế đang thực hiện và thẩm quyền phê duyệt trước khi lập hồ sơ.

Điểm khác giữa quy định cũ và quy định từ 01/07/2026

Thay đổi đáng chú ý là cơ chế quản lý thiết kế sau khi dự án được phê duyệt được phân định rõ hơn theo trách nhiệm của chủ đầu tư. Cơ quan chuyên môn về xây dựng không còn thực hiện thủ tục thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ sở theo cách quản lý trước đây, trong khi chủ đầu tư phải tự tổ chức kiểm tra, thẩm định và phê duyệt theo thẩm quyền.

Đây là điểm cần phân biệt khi lập quy trình nội bộ khi chủ đầu tư thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ sở. Không nên hiểu rằng từ 01/07/2026 mọi hồ sơ thiết kế đều bỏ qua bước kiểm tra chuyên môn. Trách nhiệm kiểm soát được chuyển rõ hơn về chủ đầu tư, còn thẩm tra vẫn tồn tại trong các trường hợp pháp luật yêu cầu.

Chủ đầu tư thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ sở phải thực hiện những gì?

Trong trường hợp chủ đầu tư thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ sở, chủ đầu tư phải kiểm tra sự phù hợp của thiết kế với nhiệm vụ thiết kế, thiết kế ở bước trước, quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn áp dụng và các yêu cầu pháp lý có liên quan. Nội dung cụ thể còn phụ thuộc loại dự án và nguồn vốn. Với công trình thuộc diện thẩm tra, kết quả thẩm tra là một căn cứ quan trọng trước khi chủ đầu tư phê duyệt.

Thẩm định và kiểm soát thiết kế

Thẩm định không chỉ là kiểm tra hình thức hồ sơ. Chủ đầu tư cần xem xét các nội dung pháp lý, kỹ thuật và sự phù hợp giữa các bước thiết kế, đồng thời kiểm tra các yêu cầu về an toàn, phòng cháy chữa cháy, môi trường và những điều kiện khác theo pháp luật chuyên ngành.

Đối với dự án đầu tư công, Luật Xây dựng 2025 quy định các nhóm nội dung thẩm định như sự phù hợp với nhiệm vụ thiết kế, sự phù hợp với thiết kế ở bước trước, quy chuẩn và tiêu chuẩn áp dụng, giải pháp bảo đảm an toàn kết cấu, công trình lân cận, phòng cháy chữa cháy, giải pháp công nghệ nếu có và sự phù hợp giữa khối lượng dự toán với thiết kế. Với dự án PPP và dự án đầu tư kinh doanh, nội dung thẩm định được thực hiện theo quy định tương ứng của Luật và Nghị định 217/2026/NĐ-CP.

Phê duyệt thiết kế

Sau khi hoàn tất nội dung thẩm định và xử lý các yêu cầu liên quan, chủ đầu tư thực hiện phê duyệt thiết kế theo thẩm quyền. Trong một số trường hợp, chủ đầu tư có thể phân quyền cho ban quản lý dự án theo quy định, nhưng việc phân quyền không làm mất trách nhiệm quản lý của chủ đầu tư.

Nghị định 217/2026/NĐ-CP quy định chủ đầu tư có thể ủy quyền cho ban quản lý dự án phê duyệt thiết kế, trừ trường hợp chủ đầu tư thuê tư vấn quản lý dự án theo quy định. Vì vậy, quyết định phân quyền, hồ sơ thẩm định và hồ sơ phê duyệt cần được lưu trữ thống nhất để phục vụ kiểm tra pháp lý, nghiệm thu và quyết toán về sau.

Kiểm soát sự phù hợp giữa các bước thiết kế

Thiết kế ở bước sau phải phù hợp với các nội dung chủ yếu và thông số kỹ thuật của thiết kế ở bước trước. Đây là nguyên tắc quan trọng để tránh tình trạng hồ sơ thiết kế sau tự thay đổi quy mô, công năng hoặc giải pháp kỹ thuật đã được quyết định mà không có căn cứ điều chỉnh phù hợp.

Nghị định 217/2026/NĐ-CP cho phép chủ đầu tư xem xét thay đổi một số nội dung thiết kế nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư và sử dụng công trình trong giới hạn pháp luật cho phép. Tuy nhiên, những thay đổi có thể ảnh hưởng đến thông số đã được người quyết định đầu tư chấp thuận hoặc các yếu tố an toàn quan trọng phải được xử lý theo cơ chế báo cáo, xin ý kiến tương ứng.

Chủ đầu tư thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ sở và trường hợp phải thẩm tra thiết kế

Không phải mọi công trình đều mặc nhiên phải thẩm tra thiết kế. Chủ đầu tư thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ sở chỉ phải tổ chức thẩm tra khi công trình thuộc trường hợp pháp luật yêu cầu. Điều 29 Luật Xây dựng 2025 yêu cầu thẩm tra đối với các công trình thuộc trường hợp được pháp luật xác định, để làm cơ sở cho chủ đầu tư thẩm định, kiểm soát. Chủ đầu tư cần xác định đúng đối tượng trước khi lựa chọn đơn vị thẩm tra.

Khi thuộc trường hợp phải thẩm tra, chủ đầu tư thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ sở trên cơ sở, chủ đầu tư lựa chọn tổ chức, cá nhân có đủ điều kiện năng lực phù hợp với nội dung công việc. Báo cáo thẩm tra nên được đối chiếu trực tiếp với hồ sơ thiết kế, nhiệm vụ thiết kế và các yêu cầu kỹ thuật của dự án trước khi chuyển sang bước thẩm định và phê duyệt.

Các bước thiết kế sau khi dự án được phê duyệt

Số bước thiết kế được xác định theo quyết định đầu tư hoặc theo cơ chế được quy định tại Nghị định 217/2026/NĐ-CP. Có thể áp dụng thiết kế một bước, hai bước, ba bước hoặc nhiều bước theo yêu cầu dự án và thông lệ quốc tế. Bước thiết kế sau phải thống nhất với các thông số chủ yếu của bước trước.

Với chủ đầu tư, việc xác định đúng số bước thiết kế ngay từ đầu giúp tránh nhầm lẫn giữa tên gọi hồ sơ và trách nhiệm thẩm định. Nội dung này cũng liên quan trực tiếp đến việc xác định chi phí tư vấn, dự toán và phạm vi công việc của nhà thầu thiết kế. Có thể tham khảo thêm nội dung tổng quan về thẩm định thiết kế xây dựng theo Luật 2025 để đối chiếu hồ sơ và quy trình.

Thẩm định, thẩm tra và phê duyệt thiết kế xây dựng

Ba hoạt động này có vai trò khác nhau. Thẩm tra là hoạt động kiểm tra, đánh giá chuyên môn do tổ chức hoặc cá nhân có năng lực thực hiện theo yêu cầu pháp luật hoặc chủ thể quản lý. Thẩm định là hoạt động kiểm tra, đánh giá để làm cơ sở quyết định hoặc phê duyệt. Phê duyệt là bước chấp thuận chính thức theo thẩm quyền.

Việc phân biệt ba khái niệm này đặc biệt quan trọng khi lập chi phí tư vấn và phân công trách nhiệm. Chi phí thẩm tra, thiết kế và các chi phí tư vấn khác cần được xác định phù hợp với phạm vi công việc thực tế. Nội dung về quản lý chi phí đầu tư xây dựng có thể được sử dụng để đối chiếu thêm khi lập và kiểm soát chi phí.

Thay đổi thiết kế sau khi dự án được phê duyệt

Không phải mọi thay đổi trong quá trình triển khai đều đồng nghĩa với điều chỉnh dự án. Nghị định 217/2026/NĐ-CP cho phép thay đổi một số nội dung thiết kế trong phạm vi nhất định để nâng cao hiệu quả. Trong khi đó, Điều 31 Luật Xây dựng 2025 điều chỉnh trường hợp thiết kế phải điều chỉnh do dự án được điều chỉnh hoặc do yêu cầu thực tế trong quá trình thi công.

Trường hợp được thay đổi một số nội dung thiết kế

Chủ đầu tư có thể xem xét thay đổi một số nội dung thiết kế để cải thiện hiệu quả đầu tư, công năng hoặc khả năng sử dụng công trình nếu thay đổi đó không thuộc trường hợp phải điều chỉnh dự án và không vi phạm các giới hạn về thông số, an toàn hoặc yêu cầu pháp lý đã được chấp thuận.

Khi xử lý thay đổi trong trường hợp chủ đầu tư thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ sở, cần lưu lại căn cứ kỹ thuật, nguyên nhân thay đổi, ảnh hưởng đến chi phí và sự phù hợp với thiết kế ở bước trước. Nếu thay đổi làm phát sinh điều chỉnh tổng mức đầu tư, thay đổi mục tiêu hoặc quy mô, cần chuyển sang quy trình điều chỉnh dự án tương ứng thay vì chỉ xử lý như một thay đổi kỹ thuật trong hồ sơ thiết kế.

Trường hợp phải báo cáo người quyết định đầu tư

Trước khi phê duyệt hoặc kiểm soát thiết kế, chủ đầu tư phải báo cáo bằng văn bản cho người quyết định đầu tư trong các trường hợp Nghị định 217/2026/NĐ-CP quy định, điển hình là thay đổi thông số, tiêu chí đã được chấp thuận hoặc thay đổi giải pháp kết cấu chính và yếu tố có thể ảnh hưởng đến an toàn đối với công trình thuộc phạm vi phải kiểm soát.

Nếu người quyết định đầu tư có ý kiến khác, ý kiến phải được thể hiện bằng văn bản trong thời hạn theo Nghị định 217/2026/NĐ-CP kể từ khi nhận đủ hồ sơ. Trường hợp hết thời hạn mà không có ý kiến theo điều kiện luật định, chủ đầu tư có thể thực hiện phê duyệt theo quy định. Hồ sơ báo cáo và ý kiến phản hồi cần được lưu cùng bộ hồ sơ thiết kế.

Không nên gộp cơ chế này với thủ tục điều chỉnh dự án. Để xác định đúng hướng xử lý, chủ đầu tư cần xem xét đồng thời nội dung thay đổi, ảnh hưởng đến mục tiêu và quy mô, tổng mức đầu tư, an toàn công trình và các quyết định đã được phê duyệt. Có thể tham khảo thêm bài các trường hợp điều chỉnh dự án đầu tư xây dựng để phân biệt hai trường hợp.

Quy định chuyển tiếp đối với dự án đã được phê duyệt trước 01/07/2026

Quy định chuyển tiếp tại Nghị định 217/2026/NĐ-CP không xử lý tất cả hồ sơ theo một cách duy nhất. Đối với thiết kế sau thiết kế cơ sở, cần phân biệt hồ sơ đã có kết quả thẩm định và đã được phê duyệt, hồ sơ đã thẩm định nhưng chưa phê duyệt và hồ sơ đã gửi cơ quan chuyên môn nhưng chưa có kết quả tại thời điểm Nghị định có hiệu lực.

Đối với công việc thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ sở hoặc thiết kế điều chỉnh, các trường hợp chuyển tiếp chủ yếu được xử lý theo tình trạng hồ sơ tại ngày 01/07/2026. Việc áp dụng đúng khoản chuyển tiếp giúp tránh yêu cầu thực hiện lại không cần thiết, đồng thời xác định rõ trường hợp cơ quan chuyên môn phải dừng việc thẩm định và trả hồ sơ để chủ đầu tư thực hiện theo cơ chế mới.

• Nếu cơ quan chuyên môn về xây dựng đã có thông báo kết quả thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ sở hoặc thiết kế điều chỉnh và thiết kế đã được phê duyệt đúng quy định trước ngày Nghị định 217/2026/NĐ-CP có hiệu lực, các bước tiếp theo, bao gồm việc điều chỉnh thiết kế sau khi dự án được phê duyệt, thực hiện theo Nghị định 217/2026/NĐ-CP.
• Nếu cơ quan chuyên môn đã thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ sở hoặc thiết kế điều chỉnh nhưng thiết kế chưa được phê duyệt trước ngày Nghị định có hiệu lực, việc phê duyệt và các bước tiếp theo thực hiện theo Luật Xây dựng 2025 và Nghị định 217/2026/NĐ-CP.
• Nếu hồ sơ thiết kế sau thiết kế cơ sở hoặc thiết kế điều chỉnh đã gửi cơ quan chuyên môn để thẩm định nhưng đến ngày Nghị định có hiệu lực chưa có kết quả, cơ quan chuyên môn dừng việc thẩm định và trả hồ sơ; chủ đầu tư thực hiện thẩm định thiết kế sau khi dự án được phê duyệt hoặc điều chỉnh theo Luật Xây dựng 2025 và Nghị định 217/2026/NĐ-CP.

Các trường hợp liên quan đến thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi và điều chỉnh báo cáo nghiên cứu khả thi có quy định chuyển tiếp riêng, không nên áp dụng máy móc quy định chuyển tiếp của hồ sơ thiết kế. Khi dự án đang ở giai đoạn chuyển giao giữa hai hệ thống pháp lý, cần đối chiếu đúng tình trạng hồ sơ và thời điểm thực hiện.

Những điểm chủ đầu tư cần lưu ý khi áp dụng quy định mới

Trong quy trình chủ đầu tư thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ sở, điểm quan trọng nhất là xác định đúng loại dự án, số bước thiết kế, trường hợp phải thẩm tra và thẩm quyền phê duyệt trước khi phát hành hồ sơ. Chủ đầu tư cũng cần kiểm soát sự liên tục giữa các bước thiết kế, lưu căn cứ của mọi thay đổi và đồng bộ thiết kế với dự toán, tổng mức đầu tư và hồ sơ quyết toán.

• Xác định loại hình đầu tư và nguồn vốn để áp dụng đúng nội dung thẩm định, thẩm tra và phê duyệt.
• Xác định số bước thiết kế ngay từ quyết định đầu tư hoặc theo cơ chế phân quyền được pháp luật cho phép.
• Kiểm tra sự phù hợp giữa thiết kế ở bước sau với nội dung chủ yếu và thông số kỹ thuật của bước trước.
• Xác định trước công trình có thuộc trường hợp bắt buộc thẩm tra hay không để bố trí đúng hồ sơ và chi phí tư vấn.
• Lập hồ sơ riêng cho các thay đổi thiết kế, trong đó thể hiện căn cứ kỹ thuật, ảnh hưởng đến chi phí, an toàn và sự phù hợp với các quyết định đã được phê duyệt.
• Đối chiếu thiết kế, dự toán và tổng mức đầu tư để hạn chế sai lệch chi phí phát sinh trong quá trình thực hiện và khi quyết toán.

Ở góc độ kiểm soát chi phí, thiết kế được phê duyệt là một trong những căn cứ quan trọng để kiểm tra khối lượng, đơn giá, dự toán và giá trị thanh quyết toán. Vì vậy, chủ đầu tư nên quản lý đồng bộ hồ sơ thiết kế với hồ sơ chi phí thay vì chỉ lưu riêng từng nhóm tài liệu. Nội dung về quyết toán vốn đầu tư xây dựng có thể được dùng để đối chiếu khi chuẩn bị hồ sơ sau khi dự án hoàn thành.

Kết luận

Từ 01/07/2026, trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ sở được xác định rõ hơn theo Luật Xây dựng 2025 và Nghị định 217/2026/NĐ-CP. Chủ đầu tư cần quản lý đồng thời thẩm định, thẩm tra khi bắt buộc, phê duyệt, thay đổi thiết kế và hồ sơ chuyển tiếp để bảo đảm tính pháp lý và kiểm soát chi phí.

Đối với dự án có hồ sơ phức tạp, nhiều bước thiết kế hoặc có thay đổi trong quá trình triển khai, việc rà soát độc lập hồ sơ thiết kế và chi phí giúp phát hiện sớm sai lệch trước khi phát sinh tranh chấp hoặc ảnh hưởng đến quyết toán. Kiểm toán vốn đầu tư xây dựng có thể được xem xét như một lớp kiểm soát bổ sung đối với hồ sơ pháp lý, khối lượng và chi phí của dự án.

Bên cạnh hồ sơ thiết kế truyền thống, các dự án có sử dụng BIM cũng cần kiểm soát sự nhất quán giữa mô hình, bản vẽ và dữ liệu khối lượng. Nội dung về kiểm toán BIM trong quản lý xây dựng theo Luật 2025 có thể hỗ trợ chủ đầu tư hình dung thêm cách kiểm soát dữ liệu thiết kế và khối lượng.

Căn cứ và nguồn tham khảo

• Các văn bản và nguồn được sử dụng trong bài: Luật Xây dựng số 135/2025/QH15; Nghị định 217/2026/NĐ-CP.
• Nguồn tham khảo chuyên môn: Thư Viện Pháp Luật; Báo Điện tử Chính phủ; Long Phan PMT.

Câu hỏi thường gặp về chủ đầu tư thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ sở

Chủ đầu tư có phải thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ sở không?

Có. Theo Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/07/2026, chủ đầu tư thực hiện thẩm định, kiểm soát và phê duyệt thiết kế sau khi dự án được phê duyệt theo thẩm quyền. Tuy nhiên, với công trình thuộc trường hợp bắt buộc thẩm tra, chủ đầu tư vẫn phải tổ chức thẩm tra trước khi thực hiện thẩm định.

Từ 01/07/2026 ai thẩm định thiết kế xây dựng?

Đối với thiết kế triển khai sau khi dự án được phê duyệt, chủ đầu tư là chủ thể thực hiện thẩm định, kiểm soát và phê duyệt theo Điều 29 Luật Xây dựng 2025. Trường hợp đặc thù, như công trình thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh, thực hiện theo quy định riêng của cơ quan có thẩm quyền.

Thẩm định và thẩm tra thiết kế xây dựng khác nhau thế nào?

Thẩm tra là hoạt động kiểm tra, đánh giá chuyên môn của tổ chức hoặc cá nhân có năng lực theo trường hợp áp dụng, còn thẩm định là hoạt động kiểm tra, đánh giá để làm cơ sở quyết định hoặc phê duyệt. Thẩm tra không thay thế trách nhiệm thẩm định của chủ đầu tư khi pháp luật giao trách nhiệm này cho chủ đầu tư.