Phí kiểm toán xây dựng cơ bản là một trong những thành phần quan trọng trong chi phí khác thuộc tổng mức đầu tư dự án. Việc xác định đúng mức phí này không chỉ đảm bảo tuân thủ pháp luật về đầu tư công mà còn giúp chủ đầu tư tối ưu hóa ngân sách và đẩy nhanh quá trình quyết toán dự án hoàn thành. Bài viết dưới đây sẽ cập nhật chi tiết cách tính và các quy định pháp lý mới nhất áp dụng cho năm 2026.
Tổng quan về phí kiểm toán xây dựng cơ bản hiện nay
Trong quản lý dự án đầu tư, phí kiểm toán xây dựng cơ bản được hiểu là khoản chi phí mà chủ đầu tư phải chi trả cho đơn vị kiểm toán độc lập để thực hiện kiểm tra báo cáo quyết toán vốn đầu tư. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để cơ quan thẩm tra phê duyệt quyết toán có căn cứ xem xét tính đúng đắn của số liệu.
Kiểm toán độc lập đóng vai trò then chốt trong việc minh bạch hóa dòng vốn, giúp phát hiện và ngăn chặn các sai sót trong quá trình nghiệm thu, thanh toán, từ đó kiểm soát hiệu quả tình trạng thất thoát vốn đầu tư nhà nước. Đặc biệt, phí kiểm toán xây dựng cơ bản luôn có mối liên hệ mật thiết với chi phí thẩm tra, phê duyệt quyết toán, cả hai đều được tính toán dựa trên định mức tỷ lệ phần trăm so với quy mô dự án.
Các trường hợp bắt buộc tính phí kiểm toán xây dựng cơ bản
Theo các quy định pháp luật mới nhất áp dụng cho năm 2026, không phải tất cả các dự án đều có quy trình kiểm toán giống nhau. Việc xác định dự án của bạn có thuộc diện bắt buộc tính phí kiểm toán xây dựng cơ bản hay không dựa trên các tiêu chí cụ thể sau:
- Dự án quan trọng quốc gia và dự án nhóm A sử dụng vốn đầu tư công phải thực hiện kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu tư hoàn thành trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.
- Các dự án nhóm B và nhóm C sử dụng vốn đầu tư công sẽ do người có thẩm quyền quyết định đầu tư xem xét, quyết định việc thuê kiểm toán độc lập tùy theo tính chất phức tạp của công trình.
- Đối với dự án PPP (đối tác công tư), việc xác định phí kiểm toán xây dựng cơ bản được thực hiện theo thỏa thuận trong hợp đồng dự án và hướng dẫn tại các văn bản ngành kiểm toán năm 2026.
- Các dự án sử dụng vốn nhà nước ngoài đầu tư công cũng cần thực hiện kiểm toán để đảm bảo tính minh bạch theo quy định của Luật quản lý, sử dụng vốn nhà nước.
Biên bản kiểm toán cuối cùng là thành phần không thể tách rời trong hồ sơ quyết toán vốn đầu tư hoàn thành, giúp rút ngắn thời gian thẩm tra tại các cơ quan chức năng.
Định mức phí kiểm toán xây dựng cơ bản mới nhất năm 2026
Để đảm bảo tính thống nhất trong quản lý chi phí, nhà nước ban hành bảng định mức tỷ lệ chi tiết. Mức phí kiểm toán xây dựng cơ bản này được tính toán theo phương pháp lũy tiến hoặc nội suy tùy vào quy mô vốn của dự án.
Bảng định mức tỷ lệ phí kiểm toán xây dựng cơ bản
| Giá trị quyết toán vốn đầu tư đề nghị phê duyệt (Tỷ đồng) | Định mức chi phí kiểm toán độc lập (%) | Định mức chi phí thẩm tra quyết toán (%) |
|---|---|---|
| Dưới 5 tỷ | 0,637 | 0,345 |
| 10 tỷ | 0,517 | 0,277 |
| 50 tỷ | 0,303 | 0,163 |
| 100 tỷ | 0,223 | 0,121 |
| 500 tỷ | 0,105 | 0,056 |
| 1.000 tỷ | 0,076 | 0,041 |
| 5.000 tỷ | 0,041 | 0,022 |
| Trên 10.000 tỷ | 0,031 | 0,016 |
Lưu ý: Bảng định mức trên được trích dẫn theo khung quy định mới nhất tại Nghị định về quản lý quyết toán vốn đầu tư công năm 2026. Trong trường hợp dự án có giá trị nằm giữa các mốc nêu trên, chi phí sẽ được tính bằng phương pháp nội suy để có con số chính xác nhất.
Cách xác định giá trị để tính phí kiểm toán xây dựng cơ bản
Giá trị dùng làm căn cứ tính phí kiểm toán là tổng mức đầu tư được đề nghị quyết toán sau khi đã trừ đi các khoản không thuộc phạm vi kiểm toán. Theo kinh nghiệm từ các chuyên gia tại MAN – Master Accountant Network, chủ đầu tư cần lưu ý các thành phần cấu thành giá trị này bao gồm:
- Giá trị phần xây lắp và thiết bị thường chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu tính phí.
- Các chi phí quản lý dự án và chi phí khác liên quan trực tiếp đến công tác thực hiện đầu tư.
- Tổng giá trị đề nghị quyết toán phải được chủ đầu tư rà soát, đối chiếu và xác nhận tính pháp lý trước khi cung cấp cho đơn vị kiểm toán độc lập.
Công thức nội suy phí kiểm toán xây dựng cơ bản
Trong trường hợp giá trị quyết toán của dự án không nằm chính xác tại các mốc trong bảng định mức, chúng ta áp dụng công thức nội suy sau để tìm ra mức phí kiểm toán xây dựng cơ bản tương ứng:
Ki = Kb – \frac{(Kb – Ka) \times (Gi – Gb)}{Ga – Gb}
Trong đó các ký hiệu được hiểu như sau:
- Ki: Định mức chi phí kiểm toán của dự án cần tính thực tế.
- Gi: Giá trị quyết toán của dự án đang thực hiện tính phí.
- Ga, Gb: Giá trị quyết toán cận trên và cận dưới tương ứng trong bảng định mức nhà nước.
- Ka, Kb: Định mức tỷ lệ chi phí tương ứng với các mốc Ga và Gb.
Ví dụ thực tế: Nếu một công trình có giá trị quyết toán đề nghị là 30 tỷ đồng (nằm giữa mốc 10 tỷ và 50 tỷ), kế toán dự án sẽ sử dụng các thông số tỷ lệ của mốc 10 tỷ và 50 tỷ để nội suy ra tỷ lệ Ki. Một điểm cần đặc biệt lưu ý là mức phí kiểm toán xây dựng cơ bản tối thiểu cho một dự án không được thấp hơn 1.000.000 đồng (chưa bao gồm thuế GTGT).
Điều chỉnh phí kiểm toán xây dựng cơ bản trong trường hợp đặc biệt
Tùy vào đặc thù của từng loại hình dự án, phí kiểm toán xây dựng cơ bản có thể được điều chỉnh tăng hoặc giảm để phản ánh đúng khối lượng công việc thực tế của đơn vị tư vấn. Các trường hợp điều chỉnh phổ biến được quy định như sau:
- Đối với các dự án bao gồm nhiều dự án thành phần hoặc tiểu dự án vận hành độc lập, mức phí sẽ được tính riêng cho từng phần theo quy mô cụ thể của chúng.
- Các dự án chỉ thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư độc lập thường có hồ sơ kỹ thuật đơn giản hơn, do đó phí kiểm toán xây dựng cơ bản thường được áp dụng hệ số giảm 50%.
- Trường hợp chủ đầu tư yêu cầu kiểm toán xuyên suốt từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư (kiểm toán đồng hành), chi phí có thể được thỏa thuận tăng thêm dựa trên dự toán chi phí thực tế phát sinh.
Để tối ưu hóa chi phí và đảm bảo tính tuân thủ, việc tham vấn ý kiến từ các chuyên gia tại MAN – Master Accountant Network sẽ giúp chủ đầu tư xác định đúng hệ số điều chỉnh ngay từ khâu lập dự toán.
Quy trình thực hiện thanh toán phí kiểm toán xây dựng cơ bản
Việc triển khai thuê và thanh toán cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình quản lý tài chính để đảm bảo tính hợp lệ. Các bước thực hiện cơ bản bao gồm:
- Lựa chọn đơn vị kiểm toán đủ năng lực thông qua các hình thức đấu thầu hoặc chỉ định thầu theo Luật Đấu thầu 2023.
- Ký kết hợp đồng kinh tế với các điều khoản rõ ràng về phạm vi phí kiểm toán xây dựng cơ bản và thời gian phát hành báo cáo.
- Nghiệm thu báo cáo kiểm toán quyết toán dự án hoàn thành và đối chiếu số liệu sai lệch (nếu có) giữa các bên.
- Lập hồ sơ thanh toán bao gồm: hợp đồng, hóa đơn tài chính và biên bản nghiệm thu bàn giao sản phẩm kiểm toán hoàn thành.
Hồ sơ này sẽ là căn cứ để chủ đầu tư giải ngân và ghi tăng giá trị tài sản cố định sau khi công trình đưa vào sử dụng.
Câu hỏi thường gặp về phí kiểm toán xây dựng cơ bản
Trong quá trình thực hiện, chúng tôi tổng hợp các thắc mắc thường gặp liên quan đến phí kiểm toán xây dựng cơ bản để người dùng tham khảo:
Thuế giá trị gia tăng có được tính vào đơn giá phí kiểm toán xây dựng cơ bản không?
Có, thông thường định mức công bố đã bao gồm thuế GTGT, nhưng trong hợp đồng cần tách bạch rõ ràng thuế suất theo quy định tại thời điểm ký kết.
Khi nào chủ đầu tư được giảm phí kiểm toán so với định mức chung?
Việc giảm phí có thể diễn ra thông qua thương thảo nếu dự án có quy mô cực lớn hoặc hồ sơ chứng từ đã được sắp xếp khoa học, giúp giảm giờ làm cho kiểm toán viên.
Đơn vị kiểm toán có trách nhiệm gì nếu phí kiểm toán xây dựng cơ bản bị cơ quan thanh tra cắt giảm?
Đơn vị kiểm toán có nghĩa vụ bảo vệ báo cáo và cách tính phí của mình. Nếu tính sai định mức gây thiệt hại cho ngân sách, đơn vị phải hoàn trả và chịu trách nhiệm hành chính.
Kết luận về phí kiểm toán xây dựng cơ bản
Việc nắm vững các quy định về phí kiểm toán xây dựng cơ bản không chỉ giúp đảm bảo tính pháp lý mà còn là cơ sở để các đơn vị thực hiện quyết toán dự án nhanh chóng, chính xác trong năm 2026. Với sự hỗ trợ chuyên môn từ những đơn vị uy tín như MAN – Master Accountant Network, chủ đầu tư hoàn toàn có thể yên tâm về tính minh bạch và tối ưu trong quy trình quản lý vốn đầu tư, tránh các rủi ro về sai lệch số liệu tài chính trong tương lai.
Thông tin liên hệ Man – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: ma*@*****et.vn
Nội dung được kiểm duyệt bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên & CEO Man, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.
